Khoản tài trợ khoa học chịu thuế GTGT thế nào?

Phân biệt tiền tài trợ và tiền thu từ dịch vụ

Trong thực tế hoạt động của các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, một khoản tiền nhận được có thể mang nhiều bản chất khác nhau. Nếu chỉ nhìn vào tên gọi “tài trợ” trên chứng từ hoặc thỏa thuận mà không xem xét mục đích sử dụng và nghĩa vụ mà bên nhận phải thực hiện, doanh nghiệp rất dễ áp dụng sai chính sách thuế.

Tại Công văn 73952/CT-TTHT, Cục Thuế thành phố Hà Nội xem xét trường hợp Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia nhận tiền từ các cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước để tổ chức sự kiện, hội nghị, hội thảo. Theo hướng dẫn được nêu, nếu đây thực sự là khoản tài trợ và không phát sinh việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ để đổi lại khoản tiền nhận được thì khoản thu thuộc trường hợp không phải kê khai, tính và nộp thuế giá trị gia tăng. Khi tiếp nhận tiền, đơn vị thực hiện lập chứng từ thu theo quy định.

Điểm quan trọng ở đây là bản chất của giao dịch, chứ không đơn thuần là cách đặt tên khoản tiền. Một khoản tiền được gọi là “hỗ trợ” hoặc “tài trợ” nhưng thực tế bên nhận phải thực hiện quảng cáo, khuyến mại, sửa chữa, bảo hành hoặc một dịch vụ cụ thể cho bên chi tiền thì giao dịch có thể được xem xét theo hướng khác.

Khi nào khoản tiền nhận được không phải tính thuế GTGT?

Theo nội dung Công văn, tiền tài trợ bằng tiền cho hoạt động tổ chức sự kiện, hội nghị, hội thảo, nếu không gắn với việc cung cấp dịch vụ cho bên tài trợ, thuộc nhóm khoản thu không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng. Đây là điểm có ý nghĩa thực tế đối với các đơn vị thường xuyên nhận nguồn kinh phí hỗ trợ từ doanh nghiệp hoặc tổ chức bên ngoài.

Tuy nhiên, cần tránh hiểu rằng mọi khoản tiền tài trợ đều đương nhiên không chịu thuế giá trị gia tăng.

Nếu một doanh nghiệp chuyển tiền cho tổ chức với điều kiện tổ chức đó phải thực hiện một công việc cụ thể mang lại lợi ích trực tiếp cho bên chi tiền, chẳng hạn triển khai hoạt động quảng cáo hoặc chương trình khuyến mại, bản chất của khoản thu có thể chuyển từ tài trợ sang tiền thanh toán cho dịch vụ.

Khi đó, đơn vị nhận tiền phải xem xét nghĩa vụ lập hóa đơn, kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng theo tính chất thực tế của dịch vụ cung cấp.

Một số nguyên tắc cần lưu ý

• Xác định rõ mục đích của khoản tiền và nghĩa vụ của bên nhận.
• Phân biệt tài trợ không đối giá với khoản tiền thanh toán cho dịch vụ.
• Lưu giữ hợp đồng, thỏa thuận tài trợ, chứng từ thu và hồ sơ chứng minh mục đích sử dụng.
• Không chỉ dựa vào tên gọi “tài trợ”, “hỗ trợ” để quyết định chính sách thuế.

Khoản tài trợ có phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp?

Bên cạnh thuế giá trị gia tăng, Công văn 73952/CT-TTHT còn đề cập đến cách xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo hướng dẫn được viện dẫn trong Công văn, các khoản thu nhập nhận được từ nguồn tài trợ có thể được xác định là thu nhập khác nếu không thuộc trường hợp được miễn thuế. Đáng chú ý, pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp tại thời điểm Công văn được ban hành có quy định miễn thuế đối với khoản tài trợ được sử dụng cho những mục đích nhất định như giáo dục, nghiên cứu khoa học, văn hóa, nghệ thuật, từ thiện, nhân đạo và các hoạt động xã hội khác tại Việt Nam.

Điều này cho thấy việc xác định thuế thu nhập doanh nghiệp không dừng lại ở việc khoản tiền có phải tính thuế giá trị gia tăng hay không. Hai sắc thuế có cơ chế xác định khác nhau và doanh nghiệp cần đánh giá riêng từng nghĩa vụ.

Đặc biệt, với khoản tài trợ thuộc diện được miễn thuế nhưng sau đó được sử dụng sai mục đích, phần kinh phí sử dụng không đúng mục đích có thể phát sinh nghĩa vụ thuế theo quy định được Công văn dẫn chiếu. Vì vậy, hồ sơ chứng minh mục đích tiếp nhận và sử dụng tiền tài trợ có vai trò rất quan trọng.

Thuế GTGT đối với dịch vụ khoa học và công nghệ

Một nội dung khác đáng chú ý là trường hợp tổ chức không chỉ nhận tài trợ mà còn trực tiếp cung cấp các chương trình, hoạt động tư vấn hoặc dịch vụ cho tổ chức, cá nhân.

Khi phát sinh hoạt động cung cấp dịch vụ, đơn vị phải lập hóa đơn cho khách hàng theo quy định. Việc xác định thuế suất giá trị gia tăng phụ thuộc vào bản chất dịch vụ, đối tượng sử dụng dịch vụ, địa điểm tiêu dùng và các điều kiện pháp luật liên quan.

Đối với dịch vụ được xác định là dịch vụ khoa học và công nghệ, nếu đáp ứng các điều kiện theo pháp luật về khoa học và công nghệ, được cung cấp cho tổ chức, cá nhân trong nước theo hợp đồng dịch vụ khoa học và công nghệ và phù hợp với lĩnh vực hoạt động đã đăng ký, Công văn hướng dẫn áp dụng thuế suất giá trị gia tăng 5%.

Như vậy, không phải cứ hoạt động có yếu tố nghiên cứu, tư vấn hoặc công nghệ thì tự động được áp dụng mức thuế 5%. Tổ chức cung cấp dịch vụ cần đối chiếu với phạm vi hoạt động khoa học và công nghệ đã được đăng ký cũng như bản chất thực tế của dịch vụ.

Trường hợp dịch vụ được áp dụng thuế suất 0%

Đối với dịch vụ cung cấp trực tiếp cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và được tiêu dùng ngoài Việt Nam, hoặc cung cấp cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan và được tiêu dùng trong khu phi thuế quan, Công văn xác định có thể áp dụng thuế suất giá trị gia tăng 0% nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Đây là điểm mà các tổ chức cung cấp dịch vụ khoa học, công nghệ cho khách hàng nước ngoài cần đặc biệt quan tâm. Việc khách hàng là doanh nghiệp nước ngoài không đồng nghĩa mặc nhiên được hưởng thuế suất 0%.

Đơn vị cung cấp phải có hợp đồng dịch vụ với tổ chức, cá nhân ở nước ngoài hoặc trong khu phi thuế quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu về chứng từ thanh toán và các điều kiện khác. Ngoài ra, dịch vụ cũng phải không thuộc nhóm bị loại trừ khỏi phạm vi áp dụng thuế suất 0%.

Nếu không thuộc trường hợp đặc biệt thì áp dụng 10%

Đối với các dịch vụ không thuộc đối tượng không chịu thuế, không đủ điều kiện áp dụng 0% và cũng không nằm trong nhóm dịch vụ được áp dụng mức 5%, nguyên tắc được Công văn viện dẫn là áp dụng thuế suất giá trị gia tăng 10%.

Có thể thấy, việc xác định thuế suất cần được thực hiện theo trình tự: trước hết nhận diện bản chất hoạt động, sau đó đối chiếu nhóm không chịu thuế, nhóm 0%, nhóm 5% và cuối cùng mới xác định trường hợp áp dụng mức thuế suất thông thường.

Ý nghĩa thực tiễn đối với đơn vị nhận tài trợ

Điểm đáng chú ý nhất từ hướng dẫn này là ranh giới giữa “nhận tài trợ” và “nhận tiền để cung cấp dịch vụ”.

Một khoản tiền tài trợ đúng bản chất thường không làm phát sinh nghĩa vụ kê khai, tính thuế giá trị gia tăng. Ngược lại, nếu bên nhận phải thực hiện một dịch vụ cụ thể để đáp ứng quyền lợi của bên chi tiền, giao dịch cần được đánh giá theo bản chất cung ứng dịch vụ.

Đồng thời, về thuế thu nhập doanh nghiệp, tổ chức phải xác định khoản tài trợ có thuộc trường hợp được miễn thuế hay phải đưa vào thu nhập chịu thuế. Đối với doanh thu từ hoạt động dịch vụ, khoản thu được xem xét như doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Vì vậy, hồ sơ kế toán và thuế nên thể hiện rõ: nguồn tiền đến từ đâu, mục đích nhận tiền là gì, bên nhận có phải thực hiện nghĩa vụ đối ứng hay không và tiền được sử dụng vào hoạt động nào. Đây là cơ sở quan trọng để hạn chế tranh chấp hoặc điều chỉnh nghĩa vụ thuế về sau.

Kết luận

Công văn 73952/CT-TTHT ngày 10/8/2020 của Cục Thuế thành phố Hà Nội đưa ra cách nhìn tương đối rõ về hai nhóm khoản thu: tiền tài trợ và tiền thu từ cung cấp dịch vụ khoa học, công nghệ.

Đối với tài trợ không mang tính đối giá, vấn đề trọng tâm là xác định đúng bản chất khoản thu và mục đích sử dụng. Trong khi đó, đối với hoạt động cung cấp dịch vụ, đơn vị phải thực hiện hóa đơn và xác định thuế giá trị gia tăng theo từng trường hợp cụ thể.

Do Công văn được ban hành năm 2020 và dựa trên hệ thống pháp luật tại thời điểm đó, khi vận dụng cho giao dịch hiện nay, tổ chức và doanh nghiệp cần đồng thời kiểm tra các quy định thuế đang có hiệu lực để tránh áp dụng máy móc hướng dẫn cũ. Nội dung Công văn nên được xem là cơ sở tham khảo để phân tích bản chất giao dịch, thay vì sử dụng như một căn cứ duy nhất cho nghĩa vụ thuế hiện tại.