Lao động trình độ cao được mở rộng cơ hội ra nước ngoài

Chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng

Trong xu hướng hội nhập ngày càng sâu rộng, đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài không còn đơn thuần được nhìn nhận là một giải pháp tạo việc làm và tăng thu nhập. Đây đang dần trở thành một kênh quan trọng để nâng cao chất lượng nhân lực, giúp người lao động tiếp cận môi trường sản xuất hiện đại, công nghệ tiên tiến và những tiêu chuẩn nghề nghiệp khắt khe hơn.

Theo định hướng mới, nhóm lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật và tay nghề được chú trọng hơn trong quá trình tuyển chọn, đào tạo và đưa đi làm việc tại các thị trường quốc tế. Cách tiếp cận này cho thấy mục tiêu của hoạt động đưa lao động ra nước ngoài đang có sự thay đổi đáng kể: thay vì tập trung chủ yếu vào số lượng người xuất cảnh, trọng tâm ngày càng nghiêng về chất lượng việc làm, năng lực nghề nghiệp và giá trị mà người lao động có thể tạo ra.

Việc ưu tiên lao động có trình độ cao cũng phù hợp với nhu cầu đang thay đổi của thị trường quốc tế. Nhiều nền kinh tế phát triển không chỉ cần nhân công phổ thông mà ngày càng thiếu hụt nhân lực trong các ngành kỹ thuật, công nghiệp, chăm sóc sức khỏe, công nghệ và những lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng chuyên biệt.

Đi làm việc ở nước ngoài trở thành cơ hội nâng cấp kỹ năng

Một trong những giá trị đáng chú ý của chính sách này nằm ở khả năng tạo ra sự thay đổi lâu dài đối với người lao động.

Khi làm việc trong môi trường quốc tế, người lao động không chỉ nhận mức thu nhập tốt hơn mà còn có điều kiện tiếp xúc với dây chuyền sản xuất hiện đại, phương pháp quản lý chuyên nghiệp và quy trình lao động được chuẩn hóa. Những trải nghiệm này có thể trở thành vốn nghề nghiệp quan trọng khi họ trở về Việt Nam hoặc tiếp tục phát triển sự nghiệp tại thị trường quốc tế.

Đặc biệt, đối với lao động có chuyên môn kỹ thuật, thời gian làm việc ở nước ngoài có thể giúp thu hẹp khoảng cách về kỹ năng giữa nguồn nhân lực trong nước với yêu cầu của doanh nghiệp toàn cầu. Đây là yếu tố có ý nghĩa trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh và nhiều ngành nghề liên tục xuất hiện những tiêu chuẩn mới.

Ở góc độ rộng hơn, mỗi người lao động trở về với kỹ năng, kinh nghiệm và tác phong nghề nghiệp mới cũng có thể trở thành một nguồn lực cho thị trường lao động trong nước. Nếu được khai thác hiệu quả, kinh nghiệm tích lũy từ nước ngoài có thể góp phần lan tỏa kỹ thuật, quy trình và phương thức làm việc tiên tiến sang các doanh nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp và cơ sở đào tạo phải thay đổi cách chuẩn bị nhân lực

Muốn tận dụng tốt cơ hội từ thị trường lao động quốc tế, chỉ lựa chọn người có bằng cấp là chưa đủ. Chất lượng thực tế của nguồn nhân lực phải được xây dựng từ quá trình đào tạo trước khi xuất cảnh.

Người lao động cần được chuẩn bị đồng thời về tay nghề, ngoại ngữ, kiến thức pháp luật, văn hóa ứng xử và khả năng thích nghi với môi trường làm việc mới. Trong đó, ngoại ngữ và kỹ năng nghề có thể quyết định đáng kể khả năng tiếp cận những vị trí có thu nhập cao thay vì chỉ tham gia các công việc giản đơn.

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài cũng đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ. Khâu tuyển dụng cần minh bạch, thông tin về công việc và thu nhập phải rõ ràng, còn chương trình đào tạo phải gắn với nhu cầu thực tế của từng thị trường.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi một chương trình xuất khẩu lao động hiệu quả không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng người được đưa đi. Các tiêu chí như mức thu nhập, tính ổn định của việc làm, khả năng phát triển nghề nghiệp và mức độ bảo vệ quyền lợi người lao động cũng cần được xem xét.

Thị trường quốc tế đặt ra yêu cầu ngày càng cao

Sự cạnh tranh trên thị trường lao động toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Khi nhiều quốc gia cùng đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực, cơ hội dành cho lao động Việt Nam có thể mở rộng, nhưng đi kèm với đó là yêu cầu cao hơn về chất lượng.

Những công việc có giá trị gia tăng lớn thường đòi hỏi người lao động phải có kiến thức chuyên môn, khả năng sử dụng thiết bị hiện đại và đáp ứng các quy trình an toàn nghiêm ngặt. Vì vậy, lợi thế về nhân công trẻ sẽ không còn đủ nếu không đi cùng kỹ năng và trình độ.

Việc ưu tiên lao động có chuyên môn, kỹ thuật vì thế có thể được xem là bước chuyển phù hợp với quá trình tái cơ cấu nguồn nhân lực. Thay vì cạnh tranh bằng chi phí lao động thấp, Việt Nam có cơ hội nâng vị thế bằng năng lực nghề nghiệp và chất lượng nhân lực.

Cần nhìn chính sách từ cả lợi ích trước mắt và lâu dài

Đối với người lao động, cơ hội làm việc tại nước ngoài có thể mang lại thu nhập, kinh nghiệm và khả năng cải thiện điều kiện kinh tế cho gia đình. Nhưng về lâu dài, giá trị lớn hơn nằm ở việc hình thành một lực lượng lao động có kỹ năng, có trải nghiệm quốc tế và khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Để đạt được mục tiêu đó, chính sách hỗ trợ cần hướng đến một chuỗi hoàn chỉnh từ đào tạo, tuyển chọn, đưa đi, bảo vệ trong thời gian làm việc đến hỗ trợ sau khi người lao động trở về. Khi các khâu này được kết nối, hoạt động đưa lao động ra nước ngoài sẽ không chỉ giải quyết nhu cầu việc làm trước mắt mà còn đóng góp vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực.

• Định hướng cốt lõi là nâng giá trị của người lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế, tăng cơ hội tiếp cận những vị trí đòi hỏi kỹ năng và tạo điều kiện để kinh nghiệm ở nước ngoài trở thành nguồn lực phục vụ quá trình phát triển trong nước.

Bước đi quan trọng trong nâng chất lượng nguồn nhân lực

Việc dành sự quan tâm lớn hơn cho lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cho thấy hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đang bước sang một giai đoạn mới. Trọng tâm không chỉ nằm ở việc tạo thêm việc làm mà còn ở khả năng nâng cấp kỹ năng, cải thiện thu nhập và hình thành nguồn nhân lực có khả năng cạnh tranh xuyên biên giới.

Nếu chính sách được triển khai đồng bộ với đào tạo nghề, ngoại ngữ, bảo vệ quyền lợi và kết nối việc làm sau khi hồi hương, người lao động sẽ có thêm một con đường phát triển nghề nghiệp rõ ràng hơn. Quan trọng hơn, kinh nghiệm được tích lũy từ các thị trường tiên tiến có thể trở thành một phần của quá trình nâng cao chất lượng nhân lực Việt Nam trong dài hạn.