Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

1. Tăng mạnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã

Sự thay đổi lớn nhất nằm ở việc phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền cơ sở, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới:

• Mức phạt tối đa tăng 50 lần: Chủ tịch UBND cấp xã nay có thẩm quyền phạt tiền lên đến 250 triệu đồng (thay vì mức 5 triệu đồng như trước đây).

• Bổ sung quyền hạn: Được phép đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn có thời hạn tối đa 03 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

• Bãi bỏ thẩm quyền cấp huyện: Quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện đã được bãi bỏ để đồng bộ với mô hình chính quyền hai cấp.

2. Chuẩn hóa đối tượng vi phạm và khu vực đặc thù

Để tránh tình trạng mỗi địa phương hiểu và áp dụng một kiểu, pháp luật đã làm rõ cách định danh đối tượng vi phạm:

• Tài sản chung vợ chồng: Nếu vợ và chồng cùng đứng tên quyền sử dụng đất, khi xảy ra vi phạm, cơ quan chức năng sẽ áp dụng chế tài xử phạt như đối với một cá nhân.

• Đơn vị hành chính đặc khu: Tùy thuộc vào việc đặc khu đó được giao thực hiện quyền hạn tương đương cấp Phường hay cấp Xã, mức xử phạt sẽ được áp dụng tương ứng với khung của Phường hoặc Xã đó.

3. Minh bạch trong cách tính số lợi bất hợp pháp

Việc tịch thu số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm đất đai nay được quy định chi tiết và công bằng hơn:

• Chia đều trách nhiệm: Nếu nhiều tổ chức, cá nhân cùng thực hiện hành vi vi phạm trên một thửa đất, số tiền phải nộp sẽ được chia đều cho các bên.

• Khấu trừ tiền đã nộp: Nếu người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách nhà nước liên quan đến việc sử dụng mảnh đất đó, số tiền này sẽ được khấu trừ khi chốt con số lợi bất hợp pháp cuối cùng phải nộp.

4. Nới lỏng quy định về đăng ký biến động cho dự án

Thông thường, hành vi không đăng ký biến động đất đai sẽ bị phạt từ 2 đến 3 triệu đồng. Tuy nhiên, quy định mới bổ sung một trường hợp ngoại lệ không bị xử phạt: Đó là khi tổ chức/cá nhân nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua cơ chế tự thỏa thuận (theo Điều 127 Luật Đất đai). Điều này giúp tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục cho các nhà đầu tư phát triển dự án.

5. Giới hạn thẩm quyền của lực lượng Công an

Pháp luật làm rõ ranh giới thẩm quyền của lực lượng Công an nhân dân để tránh sự chồng chéo. Theo đó, Công an và Thanh tra Công an không có thẩm quyền xử phạt chung đối với mọi hành vi vi phạm đất đai. Lực lượng này chỉ được phép xử phạt đối với các hành vi vi phạm xảy ra trên diện tích đất an ninh được giao quản lý.

6. Bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc

Bên cạnh phạt tiền, người vi phạm có thể phải đối mặt với các biện pháp khôi phục mạnh tay hơn:

• Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất hoặc mốc địa giới hành chính.

• Buộc phải thực hiện lại từ đầu các thủ tục hành chính về đất đai.

• Tịch thu, buộc nộp lại các loại giấy tờ giả, giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung.