Đề xuất miễn xử phạt hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh 2 năm đầu

Hộ kinh doanh gặp nhiều lúng túng khi chuyển đổi
Theo Nghị định 70, từ ngày 1-6, các hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử phát hành từ máy tính tiền kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.

Khảo sát nhanh của VCCI vào tháng 6/2025 với 1.368 hộ kinh doanh cho thấy mức độ hiểu biết về quy định mới còn hạn chế:

• 68% chỉ hiểu sơ bộ hoặc hoàn toàn chưa biết phải thực hiện thế nào.

• 21% chưa nắm rõ nội dung quy định.

• 73% gặp khó khăn vì thiếu kỹ năng công nghệ.

• 49% thấy khó thay đổi thói quen quản lý truyền thống.

Theo VCCI, những yếu tố này khiến hộ kinh doanh dễ mắc lỗi trong giai đoạn đầu, như sai thông tin trên hóa đơn, lập hóa đơn chưa đúng thời điểm… Đây đều là lỗi không mang tính gian lận, chủ yếu do chưa quen thao tác hoặc hạn chế kỹ thuật.

Đề xuất miễn chế tài trong giai đoạn thích nghi
VCCI cho rằng việc xử phạt ngay từ đầu có thể gây áp lực không cần thiết, khiến hộ kinh doanh e ngại, ảnh hưởng đến việc tuân thủ lâu dài. Do đó, tổ chức này đề nghị bổ sung quy định miễn xử phạt hành chính đối với các vi phạm về hình thức trong thời gian khoảng 2 năm đầu áp dụng.

Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn phải khắc phục lỗi và nộp đầy đủ số thuế phát sinh (nếu có). Mục tiêu là vừa tạo điều kiện để người nộp thuế làm quen, vừa đảm bảo ngân sách không bị thất thu.

Bất cập trong khái niệm “cùng một ngày”
Dự thảo hiện quy định nếu phát hiện nhiều hóa đơn vi phạm trong cùng một ngày thì tính là một hành vi vi phạm, kèm tình tiết tăng nặng. Tuy nhiên, VCCI cho rằng khái niệm “cùng một ngày” chưa rõ ràng.

Ví dụ, nếu trong đợt thanh tra kéo dài 45 ngày, mỗi ngày phát hiện một số hóa đơn sai, thì liệu có coi đó là “cùng một ngày” hay không? Để tránh cách hiểu khác nhau, VCCI kiến nghị thay bằng khái niệm “trong cùng một đợt thanh, kiểm tra thuế”.

Mở rộng phạm vi gộp lỗi để giảm áp lực
Hiện chỉ cho phép gộp lỗi khi vi phạm “cùng một hành vi”. Trên thực tế, một hóa đơn có thể đồng thời sai nhiều chỉ tiêu như ngày lập, nội dung, mã số thuế… Đặc biệt, hộ kinh doanh mới hoặc doanh nghiệp nhỏ thường thiếu kinh nghiệm và dễ mắc lỗi kỹ thuật.

VCCI đề xuất cho phép gộp các lỗi này, miễn là không có yếu tố gian lận, để giảm tình trạng xử phạt quá nặng.

Ưu tiên cảnh cáo hoặc xử phạt mức thấp
Đối với lỗi lập hóa đơn không đúng thời điểm nhưng không làm thay đổi nghĩa vụ thuế, VCCI kiến nghị chỉ nên cảnh cáo hoặc xử phạt ở mức thấp nhất.

Nguyên nhân là việc phát hành hóa đơn điện tử phụ thuộc vào hệ thống công nghệ, có thể bị gián đoạn do lỗi phần mềm, tấn công mạng hoặc các nguyên nhân khách quan khác. Trong các trường hợp này, ngân sách Nhà nước không bị thiệt hại.

Ngoài ra, VCCI cũng lưu ý một số doanh nghiệp chỉ đóng vai trò tổng hợp thông tin từ người nộp thuế, nhưng vẫn có nguy cơ bị xử phạt nếu thông tin sai. Do đó, dự thảo cần phân định rõ trách nhiệm giữa các bên để tránh xử phạt sai đối tượng.