Đề xuất mới chi phí thuế TNDN: Linh hoạt tiền mặt vùng khó khăn

Bộ Tài chính hiện đang lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 320/2025/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP) hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) số 67/2025/QH15.

Điểm sáng đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này chính là việc điều chỉnh quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên. Sự linh hoạt này được đánh giá là bước đi thực tế, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý và bảo vệ chi phí hợp lý cho các doanh nghiệp đang hoạt động tại những địa bàn còn nhiều thiếu thốn.

Những Rào Cản Thực Tế Buộc Phải "Nới" Quy Định Thanh Toán

Mặc dù quy định bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt với giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên đã mang lại nhiều tác động tích cực cho nền kinh tế, việc áp dụng máy móc tại các vùng sâu, vùng xa đã phát sinh không ít bất cập:

• Trình độ và hạ tầng hạn chế: Người dân và lao động tại các vùng đặc biệt khó khăn chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều người chưa đủ điều kiện mở tài khoản ngân hàng hoặc chưa quen thao tác công nghệ số.
• Khoảng cách địa lý và cây ATM thưa thớt: Hệ thống ngân hàng, phòng giao dịch hay cây ATM tại vùng biên giới, hải đảo còn rất mỏng. Việc di chuyển hàng chục cây số chỉ để rút tiền lương hay nhận tiền bán nông sản gây tốn kém thời gian và chi phí.
• Đặc thù của doanh nghiệp an ninh - quốc phòng: Các đơn vị kinh tế trực thuộc Bộ Quốc phòng phục vụ quốc phòng, an ninh hoạt động tại địa bàn chiến lược gặp rất nhiều vướng mắc khi chi trả nhân công bằng chuyển khoản.
• Nguy cơ bị loại chi phí hợp lý: Nhiều doanh nghiệp dù chi trả thực tế nhưng vì không thể chuyển khoản nên không có chứng từ ngân hàng, dẫn đến rủi ro bị cơ quan thuế loại ra khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

3 Trường Hợp Được "Miễn" Điều Kiện Thanh Toán Qua Ngân Hàng

Theo dự thảo trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất cho phép doanh nghiệp được sử dụng chứng từ tiền mặt để tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN đối với 3 nhóm giao dịch phát sinh tại địa bàn khó khăn và đặc biệt khó khăn (xác định theo pháp luật về đầu tư):

• Thứ nhất - Mua hàng hóa, dịch vụ có lập bảng kê: Doanh nghiệp thu mua hàng hóa, dịch vụ từng lần từ 5 triệu đồng trở lên của hộ gia đình, cá nhân (bao gồm cả cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế) cư trú tại địa bàn khó khăn mà có lập Bảng kê thu mua thì không bắt buộc phải chuyển khoản.
• Thứ hai - Chi trả thu nhập cho người lao động: Toàn bộ các khoản chi trả tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp và các khoản chi khác cho người lao động làm việc tại các địa bàn này được phép thanh toán bằng tiền mặt.
• Thứ ba - Trả lãi tiền gửi của các tổ chức tín dụng nhỏ: Các Quỹ tín dụng nhân dân, Tổ chức tài chính vi mô khi chi trả tiền lãi cho cá nhân cư trú trên địa bàn được áp dụng cơ chế tiền mặt linh hoạt.

Đề xuất điều chỉnh quy định thanh toán không dùng tiền mặt lần này của Bộ Tài chính là một minh chứng cho tư duy làm luật lấy thực tiễn làm gốc. Dù chính sách mới có thể làm sụt giảm nhẹ nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn, nhưng xét về dài hạn, đây lại là "nguồn dưỡng chất" vô cùng quý giá. Việc tôn trọng đặc thù vùng miền, tháo gỡ gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp vùng xa không chỉ giúp họ yên tâm bám trụ sản xuất, mà còn đặt nền móng vững chắc cho mục tiêu phát triển kinh tế bao trùm, an sinh xã hội và hướng tới đà tăng trưởng hai con số cho nền kinh tế quốc gia.