Doanh nghiệp đổi mới công nghệ được hỗ trợ lãi suất vay

Mở thêm dư địa tài chính cho đầu tư công nghệ

Trong quá trình nâng cấp năng lực sản xuất, chi phí vốn thường là một trong những trở ngại lớn đối với doanh nghiệp, đặc biệt khi dự án đòi hỏi đầu tư đồng thời vào thiết bị, dây chuyền, phần mềm, nhân lực và hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm.

Việc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) triển khai tiếp nhận hồ sơ hỗ trợ lãi suất vay đợt 1 năm 2026 tạo thêm một kênh hỗ trợ tài chính cho những doanh nghiệp đang thực hiện các dự án có hàm lượng công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Điểm đáng chú ý là phạm vi hỗ trợ không chỉ tập trung vào việc mua máy móc, thiết bị. Các khoản vay phục vụ nhiều công đoạn của quá trình tiếp nhận và làm chủ công nghệ cũng có thể được xem xét. Điều này bao gồm nhận chuyển giao công nghệ, khai thác kết quả nghiên cứu, triển khai giải pháp chuyển đổi số, mua tài liệu và thông tin kỹ thuật, thuê chuyên gia, đào tạo nhân lực, chế tạo mẫu, sản xuất thử nghiệm và kiểm định sản phẩm.

Cách tiếp cận này cho thấy chính sách hướng tới toàn bộ chuỗi đổi mới công nghệ, thay vì chỉ hỗ trợ một khoản đầu tư đơn lẻ.

Hỗ trợ một nửa lãi vay, nhưng có giới hạn

Theo chương trình, phần lãi suất được hỗ trợ tương đương 50% mức lãi suất ghi trong hợp đồng tín dụng giữa doanh nghiệp và tổ chức cho vay. Tuy nhiên, mức hỗ trợ thực tế không vượt quá 6%/năm.

Thời gian hỗ trợ tối đa là 5 năm, được tính từ thời điểm Quỹ phê duyệt hỗ trợ cho đến khi doanh nghiệp hoàn tất nghĩa vụ trả nợ với tổ chức tín dụng. Một điều kiện đáng lưu ý là tại thời điểm hoàn thành nghĩa vụ trả nợ, khoản vay phải còn thời hạn tối thiểu 12 tháng theo yêu cầu của chương trình.

Như vậy, doanh nghiệp không được hiểu rằng toàn bộ lãi suất khoản vay đều được Nhà nước chi trả. Cơ chế này chỉ bù đắp một phần chi phí lãi vay và được khống chế bằng mức trần cụ thể.

Ví dụ, nếu lãi suất theo hợp đồng tín dụng là 8%/năm, phần hỗ trợ theo tỷ lệ 50% tương ứng 4%/năm. Nếu lãi suất là 14%/năm, 50% tương ứng 7% nhưng mức hỗ trợ vẫn chỉ tối đa 6%/năm.

Cơ chế giới hạn này giúp xác định rõ quy mô hỗ trợ và đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp lựa chọn phương án vay phù hợp với khả năng tài chính.

Không phải mọi khoản vay đầu tư đều được hỗ trợ

Một trong những vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là mục đích sử dụng vốn.

Khoản vay phải gắn với dự án hoặc phương án đầu tư có nội dung thuộc phạm vi đổi mới, ứng dụng, chuyển giao công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo. Vì vậy, việc doanh nghiệp có một khoản vay thương mại chưa đồng nghĩa khoản vay đó mặc nhiên được hưởng hỗ trợ lãi suất.

Nguồn vốn có thể được xem xét đối với nhiều nhóm chi phí như:

• Tiếp nhận quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu công nghệ;
• Nhận chuyển giao kết quả nghiên cứu và giải pháp công nghệ;
• Mua dữ liệu, tài liệu thiết kế, quy trình và tiêu chuẩn kỹ thuật;
• Triển khai giải pháp chuyển đổi số;
• Đầu tư thiết bị kiểm tra, đo lường và kiểm soát chất lượng;
• Sản xuất thử nghiệm và chế tạo sản phẩm mẫu;
• Thuê chuyên gia tư vấn, đào tạo nhân sự để tiếp nhận công nghệ;
• Thử nghiệm, kiểm nghiệm, đánh giá và chứng nhận chất lượng;
• Mua máy móc, thiết bị hoặc dây chuyền phục vụ đổi mới công nghệ.

Điều này mở ra khả năng tiếp cận chính sách cho cả doanh nghiệp sản xuất truyền thống đang hiện đại hóa hoạt động lẫn doanh nghiệp phát triển sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh mới.

Chất lượng công nghệ là tiêu chí then chốt

Không chỉ xem xét khả năng tài chính của doanh nghiệp, chương trình còn đặt trọng tâm vào bản chất công nghệ được đưa vào dự án.

Công nghệ phải thuộc các nhóm được định hướng ưu tiên như công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ sạch hoặc công nghệ xanh.

Một dự án có thể được đánh giá tích cực nếu công nghệ mới tạo ra lợi thế rõ rệt về hiệu quả sản xuất. Chẳng hạn, công nghệ giúp giảm chi phí, nâng công suất, cải thiện chất lượng, nâng cao tính năng sản phẩm hoặc tối ưu hóa quy trình vận hành sẽ có ý nghĩa lớn hơn đối với mục tiêu đổi mới công nghệ.

Đây cũng là lý do doanh nghiệp khi xây dựng hồ sơ không nên chỉ tập trung chứng minh nhu cầu vay vốn. Hồ sơ cần làm rõ doanh nghiệp đổi mới ở đâu, công nghệ tạo ra giá trị gì và hiệu quả kinh tế của việc đầu tư sẽ được thể hiện như thế nào.

Dự án phải chứng minh khả năng tạo giá trị gia tăng

Một yêu cầu đáng chú ý khác là dự án đầu tư phải có khả năng tạo ra mức tăng thêm của giá trị gia tăng tối thiểu 5%.

Tiêu chí này giúp chuyển trọng tâm từ việc “đầu tư công nghệ” sang “đầu tư công nghệ có hiệu quả”.

Nói cách khác, một doanh nghiệp mua sắm thiết bị hiện đại nhưng không chứng minh được tác động đối với năng suất, chất lượng, doanh thu, chi phí hoặc giá trị sản phẩm sẽ khó thể hiện đầy đủ tính thuyết phục của dự án.

Do đó, phương án đầu tư cần xây dựng được mối liên hệ giữa vốn vay và kết quả đầu ra: công nghệ nào được đưa vào, công suất thay đổi ra sao, sản phẩm được cải tiến như thế nào, chi phí sản xuất có thể giảm bao nhiêu và giá trị gia tăng dự kiến tăng ở mức nào.

Khả năng cạnh tranh của sản phẩm cũng được xem xét

Hiệu quả công nghệ cuối cùng phải được phản ánh thông qua sản phẩm hoặc kết quả mà dự án tạo ra.

Các tiêu chí đánh giá bao gồm khả năng cạnh tranh, tiềm năng mở rộng thị trường và mức cải thiện năng suất. Sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn đã công bố, đồng thời có thể là sản phẩm hoàn toàn mới hoặc sản phẩm được cải tiến đáng kể so với phiên bản hiện hữu.

Đặc biệt, dự án có khả năng đưa sản phẩm tiếp cận thị trường trong nước hoặc quốc tế sẽ có thêm cơ sở để chứng minh hiệu quả đầu tư.

Điều này cho thấy chính sách không đơn thuần nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vay tiền để mua công nghệ. Mục tiêu sâu hơn là thúc đẩy quá trình biến công nghệ thành năng lực sản xuất, sản phẩm và giá trị kinh tế thực tế.

Doanh nghiệp nào được ưu tiên?

Trong trường hợp nhiều hồ sơ cùng đáp ứng điều kiện, Quỹ sẽ áp dụng thứ tự ưu tiên.

Nhóm đáng chú ý trước hết là các doanh nghiệp đã có hợp đồng tín dụng với tổ chức tín dụng có thỏa thuận hợp tác với Quỹ. Hợp đồng tín dụng được xem xét phải được ký trong khoảng thời gian tối đa 24 tháng trước thời điểm chương trình hỗ trợ được công bố.

Lịch sử tín dụng và sức khỏe tài chính cũng là yếu tố quan trọng. Doanh nghiệp có tình trạng tín dụng tốt, không phát sinh nợ xấu hoặc nợ nhóm 2 trong 24 tháng gần nhất và có kết quả kinh doanh có lãi trong năm gần nhất sẽ được ưu tiên.

Ngoài ra, chính sách hướng sự ưu tiên vào các dự án sử dụng công nghệ nằm trong những danh mục được Nhà nước khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển hoặc công nghệ chiến lược.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng nằm trong nhóm được ưu tiên khi đáp ứng các điều kiện của chương trình, đặc biệt với những dự án liên quan đến công nghệ chiến lược.

Một tiêu chí khác có ý nghĩa về hiệu quả là mức tăng thêm giá trị gia tăng từ 7% trở lên. Đây là ngưỡng cao hơn mức tối thiểu 5% để dự án được xem xét.

50 tỷ đồng cho đợt hỗ trợ đầu tiên

Nguồn kinh phí dự kiến dành cho chương trình hỗ trợ lãi suất đợt 1 năm 2026 là 50 tỷ đồng.

Quỹ áp dụng nguyên tắc tiếp nhận và xem xét theo thứ tự thời gian hồ sơ hợp lệ được nộp. Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ cần đáp ứng điều kiện mà còn phải chuẩn bị hồ sơ sớm, đầy đủ và chính xác.

Hồ sơ cơ bản gồm đề nghị hỗ trợ và thuyết minh nội dung cần hỗ trợ; hợp đồng tín dụng cùng hồ sơ dự án hoặc phương án đầu tư đã được ngân hàng chấp thuận; cam kết thực hiện dự án và cung cấp thông tin; tài liệu về tình trạng nợ, kết quả sản xuất kinh doanh và các giấy tờ liên quan.

Hiện chương trình có sự phối hợp của VPBank, BIDV và các tổ chức tín dụng khác đã ký thỏa thuận hợp tác với Quỹ trước thời điểm doanh nghiệp nộp hồ sơ.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi nộp hồ sơ?

Với doanh nghiệp đang có kế hoạch tham gia, vấn đề quan trọng không chỉ là hoàn thiện thủ tục mà cần chuẩn bị một hồ sơ chứng minh tính hiệu quả của dự án.

Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát hợp đồng tín dụng, mục đích vay và thời điểm ký hợp đồng để xác định khả năng đáp ứng điều kiện. Tiếp đó là đối chiếu công nghệ dự kiến đầu tư với các nhóm công nghệ được chương trình xem xét.

Phương án đầu tư nên thể hiện rõ hiện trạng trước khi đổi mới, công nghệ dự kiến áp dụng, tổng vốn đầu tư, nguồn vốn vay, tiến độ thực hiện và kết quả dự kiến sau đầu tư. Các chỉ tiêu về năng suất, chất lượng, chi phí, sản lượng và giá trị gia tăng cần được lượng hóa càng rõ càng tốt.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần kiểm tra tình trạng tín dụng và năng lực tài chính để tránh trường hợp dự án đáp ứng yêu cầu công nghệ nhưng không đáp ứng điều kiện về khoản vay hoặc nghĩa vụ tài chính.

Hồ sơ đợt 1/2026 được tiếp nhận đến 17h ngày 20/9/2026. Doanh nghiệp có thể gửi hồ sơ trực tuyến trên hệ thống quản lý nhiệm vụ của Quỹ thông qua cổng tiếp nhận hồ sơ online, với yêu cầu sử dụng chữ ký số, hoặc nộp hồ sơ bản giấy tại trụ sở Quỹ.

Chính sách có thể tạo lực đẩy cho quá trình nâng cấp công nghệ

Trong bối cảnh doanh nghiệp phải đồng thời nâng năng suất, kiểm soát chi phí và tăng sức cạnh tranh, hỗ trợ lãi suất có thể giúp giảm một phần chi phí vốn trong giai đoạn đầu tư.

Tuy nhiên, giá trị lớn hơn của chương trình nằm ở việc tạo động lực để doanh nghiệp chuyển từ đầu tư tài sản đơn thuần sang đổi mới dựa trên công nghệ và hiệu quả đầu ra.

Nếu được triển khai đúng đối tượng, nguồn hỗ trợ có thể góp phần thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào dây chuyền hiện đại, chuyển đổi số, sản phẩm mới, công nghệ xanh và các giải pháp nâng cao năng suất.

Với doanh nghiệp, đây cũng là cơ hội để xem xét lại chiến lược đầu tư dài hạn: thay vì chỉ quan tâm đến quy mô vốn vay, cần chứng minh được công nghệ sẽ tạo ra giá trị gia tăng, cải thiện năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường như thế nào.