TP.HCM – Điểm đến mới của giới tài chính toàn cầu

Cú hích chính sách từ Nghị quyết 222

Nghị quyết 222 của Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 1-9-2025, là nền tảng pháp lý then chốt để hình thành hai trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng. Văn bản này mở đường cho hàng loạt cơ chế ưu đãi đặc biệt, nhằm tạo môi trường thuận lợi, cạnh tranh để thu hút các định chế tài chính toàn cầu, các quỹ đầu tư, công ty fintech, và các nhà đầu tư chiến lược.

Các chính sách nổi bật gồm:

• Ưu đãi thuế doanh nghiệp: Thuế suất 10% trong 30 năm cho dự án thuộc ngành nghề ưu tiên, miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% thuế trong 9 năm tiếp theo. Các dự án không ưu tiên cũng được hưởng ưu đãi tương tự nhưng thời gian ngắn hơn.

• Miễn thuế thu nhập cá nhân: Đến năm 2030 cho chuyên gia, nhà khoa học và người có trình độ cao làm việc tại TCTCQT. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, cổ phần tại trung tâm cũng được miễn thuế đến hết năm 2030.

• Chính sách ngoại hối linh hoạt: Các giao dịch trong và ngoài trung tâm được sử dụng ngoại tệ, tạo điều kiện chuyển vốn tự do hơn giữa các quốc gia.

• Thử nghiệm tài chính sáng tạo: Cho phép các mô hình tài chính ứng dụng công nghệ (fintech), tài sản số, tài chính xanh được hoạt động trong khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát.

TP.HCM – Nền tảng sẵn sàng và lợi thế chiến lược

Theo ông Phạm Xuân Hòe – Tổng thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam – việc thành lập TCTCQT sẽ tạo ra tác động lớn tới phát triển kinh tế, bao gồm:

1. Hút vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và gián tiếp (FII) vào các ngành có tiềm năng;

2. Tạo thêm việc làm trong ngành tài chính trình độ cao;

3. Góp phần vào tăng trưởng GRDP của TP.HCM;

4. Thu hút nhân tài và lao động chất lượng cao.

Tuy nhiên, ông Hòe nhấn mạnh: điều kiện tiên quyết để thành công là thể chế phù hợp. Cần tự do hóa tài khoản vốn, cho phép dòng tiền ra vào linh hoạt – điều mà các trung tâm tài chính hàng đầu như Singapore hay Dubai đã làm tốt.

Cũng theo ông Hòe, Việt Nam cần ưu tiên thu hút dòng vốn phục vụ cho các mục tiêu chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, đổi mới sáng tạo, fintech và AI, thay vì chỉ tập trung vào xây dựng cơ sở hạ tầng.

Cần cơ chế và nhân lực chứ không chỉ ưu đãi

PGS.TS Đỗ Thiên Anh Tuấn từ Đại học Fulbright Việt Nam cảnh báo: ưu đãi tài chính nếu không gắn với cam kết đổi mới sáng tạo sẽ phản tác dụng, khi các định chế hiện tại có thể “chạy vào” trung tâm chỉ để hưởng chính sách ưu đãi, không tạo thêm giá trị mới cho thị trường.

Do đó, ông đề xuất cơ chế sàng lọc và ràng buộc nhà đầu tư phải phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính mới có giá trị gia tăng cao.

Học hỏi từ các trung tâm tài chính toàn cầu

PGS.TS Trần Hoàng Ngân nhận định: TCTCQT cần đóng vai trò hỗ trợ dòng vốn cho các dự án kinh tế trọng điểm như metro, đường sắt tốc độ cao, cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ chất lượng cao. Đồng thời, thu hút các tập đoàn tài chính hàng đầu là điều bắt buộc, vì khi các “ông lớn” đến, họ sẽ kéo theo hệ sinh thái đối tác toàn cầu.

Tuy nhiên, để làm được điều này, hạ tầng vật lý và số cần được đầu tư đồng bộ: từ giao thông, sân bay, đến hạ tầng dữ liệu, năng lượng và kết nối quốc tế. Ông Mohammad Yousuf Al Najjar – đại diện Trung tâm tài chính Dubai – nhấn mạnh rằng kết nối sân bay và mạng lưới giao thông đô thị là yếu tố sống còn cho trung tâm.

Nhân lực – "chìa khóa" để vận hành trung tâm hiệu quả

PGS.TS Hoàng Công Gia Khánh, Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế – Luật TP.HCM, cho biết: các trung tâm tài chính thế giới hiện nay không chỉ tập trung thu hút vốn, mà còn hướng đến việc thu hút công nghệ và nhân lực quốc tế. Do đó, TP.HCM cần chuẩn bị kỹ lưỡng về:

• Nguồn nhân lực tài chính, ngân hàng, AI, blockchain;

• Các chuyên gia quản trị rủi ro và tư vấn tài chính quốc tế;

• Các doanh nghiệp khởi nghiệp tài chính sáng tạo.

TS Trương Minh Huy Vũ từ Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cũng khẳng định rằng chất lượng nguồn nhân lực sẽ là yếu tố then chốt để trung tâm tài chính hoạt động hiệu quả và chuyên nghiệp theo tiêu chuẩn toàn cầu.

Trung tâm tài chính sẽ đặt tại đâu?

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM sẽ được bố trí tại khu vực quận 1 cũ và khu đô thị mới Thủ Thiêm với quy mô 686 ha. Khu vực Thủ Thiêm sẽ áp dụng cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ hạ tầng kết nối như cầu đi bộ, tuyến metro, bến tàu buýt sông, cảng...

Tại Đà Nẵng, trung tâm tài chính quốc tế sẽ được đặt tại Khu công viên phần mềm số 2, dự kiến đi vào hoạt động từ quý 4-2025.

So sánh với các trung tâm tài chính hàng đầu thế giới

Theo bảng xếp hạng GFCI tháng 3-2025, New York, London, Hong Kong và Singapore là 4 trung tâm tài chính dẫn đầu thế giới:

• New York: dẫn đầu với NYSE và Nasdaq, sở hữu hệ sinh thái ngân hàng đầu tư hàng đầu thế giới như JPMorgan Chase, Goldman Sachs. Đây là trung tâm huy động vốn lớn nhất hành tinh.

• London: trụ cột của thị trường ngoại hối toàn cầu với 43% tổng giao dịch mỗi ngày. Là điểm đến lý tưởng cho tài chính xanh và giao dịch phái sinh.

• Hong Kong: giữ vai trò quan trọng trong giao dịch USD và RMB, với hơn 2.500 công ty niêm yết. Là điểm đến hấp dẫn cho các quỹ trái phiếu xanh và các công ty fintech.

• Singapore: từ trung tâm hàng hải vươn lên thành trung tâm tài chính toàn cầu nhờ chính sách cởi mở và linh hoạt. Hiện có hơn 4.200 tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở, đóng vai trò trung chuyển tài chính tại khu vực ASEAN.

Tầm nhìn dài hạn cho Việt Nam

TP.HCM không chỉ đặt mục tiêu trở thành đầu mối tài chính quốc gia, mà còn hướng đến vị thế trung tâm tài chính tầm khu vực, như cách Singapore hay Dubai đã làm được. Để hiện thực hóa điều này, cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa thể chế, chính sách, hạ tầng, nhân lực và cam kết cải cách mạnh mẽ.

Việt Nam đang đứng trước một cơ hội mang tính bước ngoặt. Nếu tận dụng tốt, TP.HCM có thể trở thành trung tâm tài chính mới nổi bật của châu Á, góp phần đưa nền kinh tế nước ta bứt phá trong thập kỷ tới