Căn cứ pháp lý

Nội dung về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được đề xuất tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư do Cổng Thông tin điện tử Quốc hội công bố lấy ý kiến.

Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được quy định tại khoản 2 Điều 17 Luật Đầu tư 2025, còn địa bàn được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định theo Điều 12 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

Lưu ý, danh mục 141 ngành, nghề hiện mới là đề xuất trong dự thảo luật, chỉ có hiệu lực sau khi được Quốc hội thông qua và văn bản chính thức được ban hành.

Đề xuất áp dụng danh mục 141 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện từ năm 2027

Theo dự thảo, số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tiếp tục được xác định là 141 lĩnh vực, bao phủ nhiều ngành nghề có ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, tài chính, sức khỏe cộng đồng, môi trường và trật tự xã hội.

Danh mục này trải rộng trên nhiều lĩnh vực như:

• Quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội;
• Dịch vụ pháp lý, tài chính, ngân hàng và bảo hiểm;
• Xây dựng, bất động sản và hạ tầng;
• Giáo dục, y tế và dược phẩm;
• Giao thông vận tải, hàng không, đường sắt;
• Công nghệ thông tin, dữ liệu số và an ninh mạng;
• Năng lượng, môi trường, tài nguyên và khoáng sản;
• Văn hóa, du lịch, thể thao cùng nhiều lĩnh vực kinh doanh khác.

Việc duy trì danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhằm bảo đảm các hoạt động đầu tư chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về giấy phép, chứng chỉ hành nghề, vốn, cơ sở vật chất hoặc các điều kiện chuyên ngành theo quy định của pháp luật.

Xu hướng mở rộng quản lý đối với các lĩnh vực công nghệ số

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là sự xuất hiện hoặc tiếp tục hoàn thiện các nhóm ngành liên quan đến kinh tế số và chuyển đổi số.

Danh mục đề xuất bao gồm nhiều hoạt động mới như cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa, xử lý dữ liệu cá nhân, kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu, trung gian phân tích dữ liệu, xác thực điện tử, an ninh mạng và nhiều dịch vụ số khác.

Điều này phản ánh định hướng xây dựng hành lang pháp lý đối với các mô hình kinh doanh mới, đồng thời tăng cường quản lý đối với những lĩnh vực có tác động lớn đến an toàn thông tin, quyền riêng tư và nền kinh tế số.

Những dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt

Song song với việc quản lý chặt chẽ ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Luật Đầu tư 2025 cũng mở rộng chính sách ưu đãi đối với các dự án có khả năng tạo động lực tăng trưởng mới.

Theo quy định hiện hành, một số nhóm dự án có thể được xem xét áp dụng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt, gồm:

• Dự án thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D);
• Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng di động từ 5G trở lên và các hạ tầng số phục vụ công nghệ chiến lược;
• Dự án sản xuất sản phẩm công nghệ chiến lược theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ;
• Dự án nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn;
• Dự án xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI);
• Các dự án thuộc ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư đáp ứng yêu cầu về quy mô vốn và tiến độ giải ngân theo quy định của Chính phủ.

Chính sách này thể hiện định hướng ưu tiên phát triển công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn phát triển mới của nền kinh tế.

Ba nhóm địa bàn được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp

Ngoài ưu đãi theo lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp còn có thể được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp khi thực hiện dự án tại các địa bàn được pháp luật quy định.

Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, ba nhóm địa bàn ưu đãi gồm:

• Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
• Địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn;
• Khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và khu công nghệ số tập trung.

Việc xác định ưu đãi theo địa bàn nhằm thu hút dòng vốn đầu tư vào các khu vực cần thúc đẩy phát triển, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước các thay đổi mới?

Nếu dự thảo được thông qua, nhiều doanh nghiệp sẽ cần rà soát lại ngành nghề đăng ký kinh doanh, điều kiện hoạt động và các loại giấy phép chuyên ngành để bảo đảm đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp luật.

Đối với nhà đầu tư mới, việc nghiên cứu kỹ danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giúp đánh giá chính xác các điều kiện gia nhập thị trường, chi phí tuân thủ cũng như khả năng tiếp cận các chính sách ưu đãi đầu tư và ưu đãi thuế.

Đây cũng là thời điểm doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn, đặc biệt đối với các lĩnh vực công nghệ số, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo – những ngành đang được Nhà nước ưu tiên khuyến khích phát triển.

Ý nghĩa của các đề xuất mới

Việc cập nhật Danh mục 141 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cùng với cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt và ưu đãi thuế theo địa bàn cho thấy định hướng hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng vừa tăng cường quản lý đối với các lĩnh vực nhạy cảm, vừa tạo động lực thu hút đầu tư vào công nghệ cao, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Nếu được thông qua, các chính sách này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của hoạt động đầu tư, tạo môi trường kinh doanh ổn định hơn và thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.