Từ 10/9, không khám sức khỏe lao động bị phạt đến 75 triệu

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là trách nhiệm của người sử dụng lao động theo quy định của pháp luật mà còn là một trong những biện pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe, phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và hạn chế rủi ro tai nạn lao động.

Theo quy định mới tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP, kể từ ngày 10/9/2026, doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động sẽ bị xử phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với mỗi người lao động vi phạm.

Tổng mức xử phạt cho hành vi này có thể lên tới 75 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng lao động bị ảnh hưởng và tính chất vi phạm.

Quy định mới cho thấy cơ quan quản lý đang siết chặt việc thực hiện các nghĩa vụ về chăm sóc sức khỏe người lao động, thay vì chỉ tập trung xử lý các vi phạm liên quan đến tiền lương hay bảo hiểm như trước đây.

Nhiều trường hợp bắt buộc phải khám sức khỏe nhưng doanh nghiệp thường bỏ sót

Ngoài việc khám sức khỏe định kỳ hằng năm, pháp luật còn quy định nhiều trường hợp người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe cho người lao động.

Cụ thể, doanh nghiệp phải bố trí khám trước khi người lao động được điều chuyển sang công việc có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm hơn. Nếu không thực hiện, mức xử phạt áp dụng từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với từng người lao động.

Tương tự, người lao động từng bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp khi quay trở lại làm việc cũng phải được kiểm tra sức khỏe nhằm đánh giá khả năng tiếp tục làm việc, trừ trường hợp đã được Hội đồng giám định y khoa xác định mức suy giảm khả năng lao động theo quy định.

Việc bỏ qua các đợt khám này không chỉ làm tăng nguy cơ phát sinh tai nạn lao động mà còn khiến doanh nghiệp phải đối mặt với các chế tài tài chính đáng kể.

Vi phạm về an toàn lao động có thể bị xử phạt hàng chục triệu đồng

Bên cạnh quy định về khám sức khỏe, Nghị định 283/2026 còn bổ sung nhiều chế tài đối với các hành vi vi phạm trong công tác an toàn, vệ sinh lao động.

Doanh nghiệp có thể bị xử phạt từ 10 triệu đến 15 triệu đồng cho mỗi trường hợp vi phạm nếu:

• Không tổ chức điều trị, điều dưỡng hoặc phục hồi chức năng cho người bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp.
• Không bố trí công việc phù hợp với tình trạng sức khỏe theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
• Không thông báo đầy đủ cho người lao động về nguy cơ mất an toàn, yếu tố độc hại tại nơi làm việc.
• Không lắp đặt biển cảnh báo, bảng hướng dẫn an toàn tại các khu vực có nguy cơ.

Ngoài ra, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc nhóm có nguy cơ cao nhưng không xây dựng kế hoạch phòng ngừa, đánh giá rủi ro về an toàn, vệ sinh lao động cũng có thể bị xử phạt từ 15 triệu đến 20 triệu đồng.

Đối với các hành vi nghiêm trọng hơn như không tổ chức khử độc, khử trùng cho người lao động làm việc trong môi trường có nguy cơ nhiễm độc hoặc không triển khai phương án ứng cứu khi xảy ra sự cố vượt quá khả năng kiểm soát, mức xử phạt được nâng lên 20–25 triệu đồng.

Người lao động cũng có thể bị xử phạt nếu không chấp hành quy định an toàn

Không chỉ doanh nghiệp, người lao động cũng phải chịu trách nhiệm khi vi phạm các quy định về an toàn lao động.

Theo quy định mới, cá nhân có thể bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng nếu:

• Không sử dụng phương tiện bảo hộ lao động đã được doanh nghiệp trang bị.
• Không tham gia hoạt động cứu hộ, khắc phục sự cố hoặc tai nạn lao động khi có yêu cầu hợp pháp từ người sử dụng lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Điều này nhằm nâng cao ý thức chấp hành quy định an toàn của cả hai phía trong quan hệ lao động.

Trốn đóng bảo hiểm xã hội bị xử phạt đến 150 triệu đồng

Một nội dung đáng chú ý khác của Nghị định 283/2026 là việc quy định rõ hành vi đăng ký mức tiền lương đóng bảo hiểm xã hội thấp hơn mức phải đóng theo quy định được xem là hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Đối với hành vi này, người sử dụng lao động sẽ phải:

• Bị xử phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng bảo hiểm xã hội.
• Buộc truy nộp toàn bộ số tiền bảo hiểm xã hội còn thiếu.
• Thanh toán thêm khoản lãi tính theo mức 0,03% mỗi ngày trên số tiền chậm đóng.

Mức xử phạt tối đa đối với cá nhân là 75 triệu đồng, trong khi tổ chức có thể bị xử phạt lên đến 150 triệu đồng, chưa kể các nghĩa vụ tài chính phát sinh do truy thu và tiền lãi.

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát để hạn chế rủi ro pháp lý

Các quy định mới cho thấy xu hướng tăng cường trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc bảo vệ sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người lao động.

Để hạn chế nguy cơ bị xử phạt, doanh nghiệp nên chủ động rà soát toàn bộ quy trình quản lý lao động, xây dựng kế hoạch khám sức khỏe định kỳ đúng thời hạn, lưu trữ đầy đủ hồ sơ khám sức khỏe, đánh giá rủi ro tại nơi làm việc và bảo đảm việc đóng bảo hiểm xã hội đúng mức tiền lương theo quy định.

Việc tuân thủ đầy đủ các quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các khoản phạt lớn mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, ổn định và bền vững, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài.