Dùng kích điện đánh bắt thủy sản bị phạt thế nào?

1. Sử dụng kích điện đánh bắt cá có thể bị phạt đến 50 triệu đồng

Nghị định 246/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, có hiệu lực từ ngày 18/8/2026. Trong đó, Điều 29 quy định riêng về hành vi sử dụng xung điện, dòng điện để khai thác thủy sản.

Mức phạt được xác định dựa trên phương thức khai thác và quy mô tàu cá. Cụ thể:

Như vậy, không phải mọi trường hợp dùng kích điện đều áp dụng cùng một mức phạt. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét cách thức sử dụng điện, việc có sử dụng tàu cá hay không và, nếu có tàu, căn cứ vào chiều dài lớn nhất của tàu để xác định mức xử phạt.

Đáng chú ý, mức phạt từ 40 - 50 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi sử dụng trực tiếp dòng điện từ điện lưới để khai thác thủy sản, nếu hành vi chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự.

2. Người vi phạm còn có thể bị tịch thu phương tiện, công cụ

Xử phạt tiền không phải là hậu quả pháp lý duy nhất đối với hành vi khai thác thủy sản bằng điện.

Tùy từng hành vi, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung. Trong đó, cơ quan có thẩm quyền có thể tịch thu công cụ kích điện, máy phát điện, ngư cụ được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm và thủy sản đã chết là tang vật theo quy định.

Đối với thuyền trưởng tàu cá thuộc các trường hợp luật định, ngoài tiền phạt còn có thể bị tước quyền sử dụng văn bằng, chứng chỉ thuyền trưởng trong thời hạn từ 03 đến 06 tháng.

Quy định này cho thấy chế tài không chỉ hướng đến việc xử lý hậu quả sau khi hành vi xảy ra mà còn nhằm ngăn chặn việc tiếp tục sử dụng các phương tiện, thiết bị có khả năng gây tổn hại đến nguồn lợi thủy sản.

3. Có thể phải thả thủy sản còn sống và nộp lại giá trị tang vật

Bên cạnh hình thức xử phạt chính và xử phạt bổ sung, người vi phạm còn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả.

Nếu thủy sản bị khai thác vẫn còn sống, người vi phạm có thể bị buộc thả trở lại môi trường sống tự nhiên.

Trường hợp tang vật vi phạm đã bị tiêu thụ, tẩu tán hoặc tiêu hủy trái quy định, người vi phạm có thể phải nộp lại số tiền tương ứng với giá trị tang vật.

Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi hậu quả của việc khai thác bằng điện không chỉ nằm ở số thủy sản bị bắt tại thời điểm kiểm tra. Việc khắc phục còn hướng đến việc hạn chế những lợi ích mà người vi phạm thu được từ hành vi trái pháp luật.

4. Tổ chức vi phạm có thể bị phạt gấp đôi cá nhân

Các mức phạt nêu trên là mức áp dụng đối với cá nhân.

Nếu chủ thể thực hiện hành vi là tổ chức thì mức phạt tiền được áp dụng theo nguyên tắc gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân.

Theo đó, tùy trường hợp cụ thể, tổ chức sử dụng kích điện hoặc dòng điện để khai thác thủy sản có thể phải chịu mức phạt từ 06 triệu đồng đến 100 triệu đồng.

Do đó, khi xác định mức phạt cần làm rõ trước hết chủ thể vi phạm là cá nhân hay tổ chức, sau đó mới xác định hành vi thuộc trường hợp nào để áp dụng mức phạt tương ứng.

5. Vi phạm xảy ra trước ngày 18/8/2026 được xử lý theo quy định nào?

Nghị định 246/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 18/8/2026.

Đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản xảy ra trước thời điểm này, việc xử lý không đơn giản chỉ căn cứ vào thời điểm phát hiện vi phạm.

Theo quy định chuyển tiếp, trường hợp hành vi đã xảy ra và kết thúc trước ngày 18/8/2026 nhưng sau đó mới được phát hiện hoặc vẫn đang được xem xét, giải quyết thì áp dụng quy định về xử phạt có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi.

Ngược lại, nếu hành vi bắt đầu trước ngày 18/8/2026 nhưng đến thời điểm Nghị định 246/2026/NĐ-CP có hiệu lực vẫn đang tiếp diễn thì việc xử lý được thực hiện theo quy định của Nghị định mới.

Ngoài ra, quy định về xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi liên quan đến tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản theo Nghị định 246/2026/NĐ-CP được áp dụng từ ngày 01/01/2027.

Việc xác định chính xác thời điểm hành vi xảy ra và kết thúc vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn văn bản pháp luật để xử lý.

6. Dùng điện đánh bắt thủy sản khi nào có thể bị xử lý hình sự?

Không phải mọi hành vi sử dụng điện để khai thác thủy sản đều chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính.

Trong trường hợp hành vi gây thiệt hại đủ mức luật định hoặc người thực hiện đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về Tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản theo Điều 242 Bộ luật Hình sự.

Theo quy định được viện dẫn, việc sử dụng dòng điện hoặc phương tiện, ngư cụ bị cấm để khai thác thủy sản có thể cấu thành tội phạm khi đáp ứng các điều kiện về hậu quả, giá trị nguồn lợi thủy sản bị thiệt hại hoặc các điều kiện khác mà điều luật quy định.

Ở khung cơ bản, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 600 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Nếu hành vi có tình tiết nghiêm trọng hơn, chẳng hạn gây hậu quả đặc biệt lớn đối với nguồn lợi thủy sản hoặc gây ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người khác theo các điều kiện luật định, mức hình phạt có thể tăng lên, với mức cao nhất được nêu trong nội dung trên là 10 năm tù.

Vì vậy, việc một người chỉ bị xử phạt hành chính hay có thể phải chịu trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi và các điều kiện cấu thành tội phạm cụ thể; không thể chỉ căn cứ vào việc có sử dụng kích điện hay không.

7. Mức phạt mới cần đặc biệt lưu ý từ ngày 18/8/2026

Nghị định 246/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 18/8/2026 và thay đổi cơ sở pháp lý áp dụng đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực thủy sản.

Đối với hành vi sử dụng kích điện hoặc dòng điện để khai thác thủy sản, người dân cần lưu ý rằng hậu quả pháp lý không chỉ là khoản tiền phạt. Tùy trường hợp, người vi phạm còn có thể bị tịch thu công cụ, phương tiện, bị tước quyền sử dụng văn bằng, chứng chỉ thuyền trưởng, buộc thả thủy sản còn sống hoặc thực hiện nghĩa vụ hoàn trả giá trị tang vật.

Đặc biệt, nếu hành vi gây thiệt hại ở mức đủ để cấu thành tội phạm thì người thực hiện còn có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vì vậy, việc khai thác thủy sản bằng kích điện hoặc dòng điện không nên được xem là một hành vi vi phạm thông thường chỉ có thể xử lý bằng tiền phạt. Tùy vào phương thức thực hiện và hậu quả thực tế, trách nhiệm pháp lý có thể nghiêm trọng hơn đáng kể.