Tỷ giá ghi hóa đơn và khai thuế từ 01/7/2026: Phân tích kỹ thuật

Phân định vai trò: Tỷ giá ghi sổ kế toán và tỷ giá nghĩa vụ thuế

Một trong những vướng mắc phổ biến của bộ phận tài chính - kế toán là việc nhầm lẫn giữa tỷ giá dùng cho báo cáo tài chính và tỷ giá dùng để xác định nghĩa vụ ngân sách. Sự khác biệt về mục đích sử dụng dẫn đến cách thức áp dụng chuẩn mực pháp lý hoàn toàn riêng biệt:

• Lĩnh vực kế toán: Hệ thống tài khoản và chuẩn mực kế toán (như hướng dẫn tại Thông tư 99/2025/TT-BTC) tập trung vào việc phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính, tài sản, vốn chủ sở hữu và kết quả hoạt động kinh doanh. Tỷ giá tại đây phục vụ cho mục đích ghi sổ và lập báo cáo.

• Lĩnh vực quản lý thuế: Việc xác định giá tính thuế, số thuế phải nộp và tỷ giá ghi trên hóa đơn tuân thủ nghiêm ngặt theo Luật Quản lý thuế và các nghị định hướng dẫn chuyên ngành.

Do đó, doanh nghiệp tuyệt đối không sử dụng tỷ giá quy đổi kế toán để ghi nhận trên hóa đơn giao dịch hoặc dùng làm căn cứ tính thuế.

Cơ chế áp dụng tỷ giá ngoại tệ trên hóa đơn dịch vụ xuất khẩu

Đối với các giao dịch kinh doanh bằng ngoại tệ, pháp luật về hóa đơn chứng từ mới (Nghị định 254/2026/NĐ-CP) bắt buộc phải thể hiện tỷ giá quy đổi ra Đồng Việt Nam dựa trên căn cứ của Luật Quản lý thuế.

1. Hàng hóa xuất khẩu: Được dẫn chiếu theo cơ chế hải quan (thường căn cứ vào tỷ giá mua vào chuyển khoản do Hội sở chính Vietcombank công bố).

2. Dịch vụ xuất khẩu: Do đặc thù không làm thủ tục thông quan hải quan, hiện chưa có quy định bắt buộc áp dụng riêng tỷ giá của Vietcombank. Doanh nghiệp cần căn cứ vào nguyên tắc chung của pháp luật thuế: sử dụng tỷ giá thực tế (mua/bán) của ngân hàng thương mại nơi phát sinh giao dịch thanh toán tại thời điểm phát hành hóa đơn.

Khai và tính thuế ngoại tệ trong các trường hợp đặc thù

Nghị định 252/2026/NĐ-CP đã chuẩn hóa các quy định về tỷ giá quy đổi nghĩa vụ thuế cho từng hoạt động kinh tế mang tính chuyên biệt:

• Thuế tối thiểu toàn cầu (Trụ cột 2): Khi kê khai tờ khai thông tin bằng ngoại tệ nhưng nộp thuế bằng Đồng Việt Nam, doanh nghiệp thực hiện theo quy định riêng về chống xói mòn cơ sở thuế (Nghị định 236/2025/NĐ-CP) hoặc tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước công bố. Nếu khai bổ sung hoặc xử lý sau kiểm tra, tỷ giá của hồ sơ khai lần đầu tiên sẽ được bảo lưu.

• Khai thác và kinh doanh dầu khí: Tỷ giá khai thuế căn cứ vào tỷ giá thực tế thu tiền từ hợp đồng bán dầu. Trường hợp nộp ngân sách bằng đồng Việt Nam thông qua Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia, tỷ giá trung bình chuyển khoản của ngân hàng giao dịch tại ngày nộp hồ sơ sẽ được lựa chọn.

• Thuế xuất nhập khẩu và Phí/Lệ phí: Áp dụng phân định theo đúng hệ thống pháp luật chuyên ngành tương ứng (Pháp luật Hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và Pháp luật về Phí, lệ phí đối với các khoản phí nhà nước).