Đột phá thể chế thu hút FDI và nâng tầm năng lực tự chủ

1. Tái định vị vị thế quốc gia: Chuyển dịch tư duy từ “thu hút” sang “dẫn dắt” dòng vốn

Sự thay đổi quan điểm định hướng này đòi hỏi việc thu hút dòng vốn ngoại phải gắn liền với quy hoạch vùng, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việt Nam kiên quyết từ bỏ chiến lược thu hút bằng cách hạ thấp các tiêu chuẩn về môi trường, tài nguyên hay lao động. Thay vào đó, lợi thế cạnh tranh mới sẽ được xây dựng dựa trên sự ổn định chính trị, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và môi trường kinh doanh minh bạch.

2. Cải cách thể chế đột phá: Xóa bỏ rào cản hành chính và chi phí tuân thủ

Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất được đưa ra là yêu cầu loại bỏ tình trạng chồng chéo pháp lý, thủ tục phức tạp và cơ chế "nhiều cửa" gây lãng phí thời gian, tiền bạc của nhà đầu tư.

a. Tối ưu hóa quy trình thủ tục và đồng bộ pháp lý

• Thống nhất cơ chế vận hành: Khắc phục triệt để sự bất cập trong cách hiểu và áp dụng quy định giữa các cơ quan quản lý và địa phương.

• Cắt giảm chi phí phi chính thức: Bảo đảm các dự án hợp pháp được triển khai nhanh chóng, minh bạch mà không phải trải qua các tầng nấc trung gian không cần thiết.

b. Chuyển đổi cơ chế ưu đãi dựa trên kết quả đầu ra

• Thay đổi phương thức hỗ trợ: Chuyển từ ưu đãi các yếu tố đầu vào (đất đai, thuế) sang hỗ trợ dựa trên mức độ hoàn thành cam kết thực tế của doanh nghiệp.

• Ưu tiên công nghệ và phát triển bền vững: Dành chính sách đòn bẩy cho các dự án chuyển giao công nghệ, nghiên cứu & phát triển (R&D), chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển chuỗi cung ứng nội địa.

• Xử lý nghiêm vi phạm: Kiên quyết thu hồi ưu đãi, thu hồi giấy phép hoặc chấm dứt hoạt động đối với các dự án chậm tiến độ, sử dụng đất lãng phí, gây ô nhiễm môi trường hoặc có dấu hiệu chuyển giá, lẩn tránh thuế.

3. Xây dựng hệ sinh thái liên kết: Kết nối doanh nghiệp FDI và khối nội địa

Hiệu quả của việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài chỉ đạt mức tối ưu khi tạo ra được sự lan tỏa đối với khu vực kinh tế trong nước. Khối doanh nghiệp FDI cần đóng vai trò là hạt nhân kích thích sự phát triển của doanh nghiệp nội địa, thông qua chuyển giao công nghệ và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để đạt được mục tiêu này, việc đồng bộ giữa Nghị quyết về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài với các định hướng chiến lược về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước là điều kiện tiên quyết. Sự kết hợp này tạo ra mô hình cộng sinh kinh tế bền vững, trong đó khối nội lực giữ vai trò chủ đạo và khối ngoại lực đóng vai trò bệ phóng.

4. Lộ trình thực thi lấy kết quả thực tế làm thước đo

Mọi chủ trương, chính sách đều phải hướng tới kết quả đo lường được trên thực tế. Hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, việc triển khai chính sách thu hút FDI thế hệ mới phải gắn liền với công tác giám sát, đánh giá định kỳ.

Toàn bộ hệ thống chính trị cùng cộng đồng doanh nghiệp cần hành động quyết liệt để biến các cam kết chính trị thành môi trường đầu tư kinh doanh hấp dẫn, an toàn và bền vững. Đây chính là nền tảng để xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ nhưng hội nhập sâu rộng và hiệu quả trong kỷ nguyên mới.