Quốc hội bàn hướng đổi mới Luật Đất đai và Nhà ở

1. Bước chuyển tư duy: Từ bồi thường tài sản sang tái thiết sinh kế

Một trong những điểm sáng mang tính bước ngoặt trong định hướng sửa đổi pháp luật đất đai là sự thay đổi triết lý quản lý: chuyển dịch từ "bồi thường thiệt hại" đơn thuần sang "tái thiết toàn diện cuộc sống" cho cư dân chịu tác động. Việc ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ hoặc bồi thường bằng đất ở, nhà ở tương đương phản ánh sự lắng nghe sâu sắc đối với tâm tư cộng đồng.

Trên thực tế, công tác giải phóng mặt bằng trước đây thường vướng mắc do chênh lệch giữa giá trị đền bù và chi phí tạo dựng lại cuộc sống mới. Bằng cách bảo đảm ổn định chỗ ở và phương kế sinh sống lâu dài cho người dân, Nhà nước không chỉ nhân văn hóa chính sách công mà còn giải quyết tận gốc nguyên nhân gây khiếu kiện kéo dài, tạo tiền đề thúc đẩy tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm.

2. Kiểm soát thị trường qua cơ chế giá đất và điều tiết giá trị tăng thêm

Trước nguy cơ thao túng giá và tình trạng "bong bóng" bất động sản, đề xuất thiết lập cơ chế tài chính đất đai do Nhà nước chủ động kiểm soát mang ý nghĩa chiến lược. Việc phân tách rõ ràng giữa thẩm định giá đất độc lập và quy trình đền bù, hỗ trợ tái định cư giúp minh bạch hóa các giao dịch, loại bỏ yếu tố lợi ích nhóm.

Đặc biệt, việc thu hồi và điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm từ đất (phát sinh từ việc đầu tư hạ tầng công cộng) sẽ giúp nguồn lực tài chính quay trở lại phục vụ lợi ích chung của toàn xã hội, thay vì chảy vào túi các nhà đầu tư cơ hội. Đây là bước đi cần thiết để xây dựng một thị trường bất động sản lành mạnh và công bằng.

3. Tháo gỡ nút thắt Luật Nhà ở: Thận trọng với thuật ngữ và chống lãng phí tài sản

Đối với Luật Nhà ở, việc phân loại rõ ràng 4 phân khúc (thương mại, cho thuê, công vụ và chính sách) giúp chính quyền có chính sách quản lý chuyên biệt và trúng mục tiêu. Tuy nhiên, đề xuất đưa khái niệm "chung cư có thời hạn" đã vấp phải sự cân nhắc kỹ lưỡng từ cả cơ quan thẩm tra lẫn các đại biểu. Trong văn hóa người Việt, ngôi nhà không chỉ là nơi ở mà còn là tài sản tích lũy qua nhiều thế hệ. Nếu không được diễn đạt rõ ràng, quy định này dễ gây tâm lý bất an, khiến tâm lý thị trường biến động tiêu cực và coi căn hộ là một loại "tiêu sản".

Song song đó, đề xuất áp thuế đối với các bất động sản bỏ hoang lâu năm nhận được sự đồng thuận cao từ giới chuyên gia. Đây được xem là "liều thuốc đắng" nhưng cần thiết để triệt tiêu hành vi găm giữ đất đai chờ tăng giá, giảm thiểu sự lãng phí nguồn lực xã hội và đưa giá nhà về đúng giá trị thực đáp ứng nhu cầu ở thực của người dân.