Mạng lưới TAND khu vực Lai Châu và cơ cấu tòa án tỉnh

Tổng quan mạng lưới 4 Tòa án nhân dân khu vực tại tỉnh Lai Châu

Nhằm thực hiện công cuộc tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp tại các địa bàn miền núi vùng cao, hệ thống cơ quan xét xử sơ thẩm tại tỉnh Lai Châu được cấu trúc thành 4 Tòa án nhân dân khu vực. Việc phân bổ này dựa trên sự sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã mới nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân khi tham gia tố tụng:

• Tòa án nhân dân khu vực 1 - Lai Châu: Đảm nhận thẩm quyền xét xử đối với 6 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm các địa bàn trọng điểm thuộc thành phố Lai Châu và huyện Tam Đường (như các xã phường Bình Lư, Tả Lèng, Khun Há, Tân Phong, Đoàn Kết, Pu Sam Cáp).

• Tòa án nhân dân khu vực 2 - Lai Châu: Quản lý 11 đơn vị hành chính cấp xã, kế thừa chức năng từ huyện Tân Uyên và huyện Than Uyên (với các địa bàn tiêu biểu như Bản Bo, Mường Kim, Khoen On, Mường Than, Pắc Ta, Nậm Sỏ...).

• Tòa án nhân dân khu vực 3 - Lai Châu: Phụ trách 11 đơn vị hành chính cấp xã thuộc vùng cao biên giới huyện Sìn Hồ và huyện Phong Thổ (bao gồm Sin Suối Hồ, Sì Lở Lầu, Dào San, Khổng Lào, Tủa Sín Chải, Hồng Thu, Pa Tần...).

• Tòa án nhân dân khu vực 4 - Lai Châu: Thụ lý các tranh chấp và vụ án thuộc 10 đơn vị hành chính cấp xã, gắn liền với địa bàn huyện Mường Tè và huyện Nậm Nhùn (như Nậm Hàng, Mường Mô, Hua Bum, Bum Nưa, Thu Lũm, Pa Ú, Mù Cả...).

Chức năng, nhiệm vụ thực thi quyền tư pháp của Tòa án nhân dân

Căn cứ theo Điều 3 của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, hệ thống Tòa án nhân dân đóng vai trò là cơ quan thực hiện quyền tư pháp của nhà nước, nắm giữ các nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi:

• Giải quyết và xét xử các loại án: Trực tiếp thụ lý, giải quyết và xét xử vụ án hình sự, vụ án hành chính, các vụ việc dân sự, vụ việc phá sản và những tranh chấp khác theo quy định của pháp luật, bao gồm cả việc giải quyết các vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền.

• Bảo vệ quyền con người và kiểm soát quyền lực: Ra quyết định đối với các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền và nghĩa vụ hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, Tòa án có thẩm quyền phát hiện, kiến nghị về tính hợp hiến, hợp pháp của các văn bản quy phạm pháp luật trong quá trình xét xử.

• Đảm bảo tính thống nhất của pháp luật: Thực hiện giải thích áp dụng pháp luật, tổng kết thực tiễn xét xử, phát triển hệ thống án lệ và hoàn thành tốt các nhiệm vụ liên quan đến công tác thi hành án theo quy định.

Cơ cấu tổ chức các Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh

Bên cạnh hệ thống tòa án khu vực, cơ cấu tổ chức bên trong của Tòa án nhân dân cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) được quy định chặt chẽ tại Điều 56 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024. Cụ thể, cơ cấu bao gồm Ủy ban Thẩm phán, Văn phòng, các phòng chuyên môn và đặc biệt là hệ thống các Tòa chuyên trách:

• Tòa Hình sự: Chuyên trách giải quyết các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền sơ thẩm hoặc phúc thẩm của cấp tỉnh.

• Tòa Dân sự: Thụ lý và giải quyết các tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình.

• Tòa Hành chính: Giải quyết các khiếu kiện, tranh chấp quyết định hành chính, hành vi hành chính.

• Tòa Kinh tế và Tòa Lao động: Giải quyết các tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại, đầu tư và quan hệ lao động.

• Tòa Gia đình và người chưa thành niên: Chuyên môn hóa trong việc giải quyết các vụ án liên quan đến người chưa thành niên hoặc các tranh chấp gia đình có yếu tố đặc thù, đảm bảo tính nhân văn và bảo vệ quyền lợi của trẻ em.