Luật Đầu tư sửa đổi: "Đòn bẩy" thể chế cho cú hích tăng trưởng thập kỷ mới

Trong bối cảnh dòng vốn FDI đang tái định vị và các tiêu chuẩn về kinh tế xanh, kinh tế số trở thành thước đo năng lực cạnh tranh, việc cải cách thể chế đầu tư tại Việt Nam không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ đà tăng trưởng.

Thực tế triển khai thời gian qua cho thấy, môi trường đầu tư vẫn đang đối mặt với những "lực cản" cố hữu khiến chi phí cơ hội của doanh nghiệp tăng cao:

• Quy trình "tiền kiểm" rườm rà: Nhiều dự án dù đầy đủ pháp lý vẫn mất từ 1-2 năm chỉ để xin chấp thuận chủ trương. "Độ trễ" này khiến nhà đầu tư mất đi thời điểm vàng để thâm nhập thị trường.

• Danh mục ngành nghề có điều kiện còn quá dày: Nhiều rào cản kinh doanh lỗi thời vô tình tạo ra cơ chế "xin - cho", làm tăng chi phí không chính thức và kìm hãm các mô hình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

• Thiếu hành lang cho công nghệ cao: So với các đối thủ trong khu vực, khung ưu đãi cho các ngành "mũi nhọn" như chip bán dẫn, AI hay năng lượng tái tạo của Việt Nam vẫn còn thiếu độ linh hoạt và sức hấp dẫn cần thiết.

• Sự xung đột giữa các đạo luật: Tình trạng một dự án bị đình trệ do sự chồng chéo giữa Luật Đầu tư với Luật Đất đai, Quy hoạch hay Môi trường vẫn diễn ra phổ biến, tạo thành cái vòng quẩn quanh về thủ tục.

5 trụ cột cải cách mang tính đột phá

Dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi tập trung vào việc chuyển đổi tư duy từ "kiểm soát" sang "kiến tạo và quản trị rủi ro":

1. Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Thu hẹp tối đa diện dự án phải xin chủ trương đầu tư. Các dự án sản xuất thông thường sẽ được "mở đường" nhanh chóng thông qua cơ chế đăng ký, giúp giải phóng nguồn lực ngay lập tức.

2. Quét sạch rào cản kinh doanh: Bãi bỏ ít nhất 25-50 ngành nghề kinh doanh có điều kiện không còn phù hợp. Đây là bước đi nhằm tôn trọng quyền tự do kinh doanh và cắt giảm các "chi phí ngầm" cho doanh nghiệp.

3. Chiến lược ưu đãi "xanh" và "số": Lần đầu tiên, các lĩnh vực công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn được đưa vào vị trí ưu tiên đặc biệt. Việt Nam đang phát đi tín hiệu sẵn sàng trở thành bến đỗ cho các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

4. Đơn giản hóa thủ tục cho nhà đầu tư ngoại: Cho phép thành lập doanh nghiệp trước khi hoàn tất một số thủ tục đăng ký đầu tư (theo thông lệ quốc tế). Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường.

5. Siết chặt kỷ luật thực thi: Luật mới quy định rõ ràng hơn về tiến độ dự án nhằm ngăn chặn tình trạng "dự án treo", ôm đất chờ thời, đảm bảo tài nguyên quốc gia được giao cho những nhà đầu tư có năng lực thực sự.

Lợi ích lan tỏa cho chu kỳ 2025 - 2035

Việc sớm thông qua Luật Đầu tư sửa đổi sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền tích cực cho nền kinh tế:

• Trong ngắn hạn: Kích hoạt hàng loạt dự án hạ tầng và sản xuất đang chờ thủ tục, tạo cú hích cho GDP và giải quyết việc làm.

• Trong dài hạn: Xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có tính dự báo cao. Đây là nền tảng cốt lõi để củng cố niềm tin của các nhà đầu tư chiến lược.

• Vị thế quốc tế: Giúp Việt Nam bứt phá trong cuộc đua thu hút dòng vốn chất lượng cao vào các ngành công nghiệp tương lai như bán dẫn và năng lượng sạch.

Kết luận: Luật Đầu tư sửa đổi không chỉ là giải pháp tình thế để tháo gỡ khó khăn, mà là bản quy hoạch thể chế cho một mô hình phát triển mới. Khi hành lang pháp lý thông suốt, Việt Nam sẽ không chỉ thu hút được dòng vốn, mà còn thu hút được cả niềm tin và khát vọng sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp.