Điểm mới hóa đơn điện tử theo Nghị định 254 và Thông tư 91

Tuyên truyền quy định mới về hóa đơn và chứng từ điện tử

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và hỗ trợ người nộp thuế thích ứng với khung pháp lý mới, Thuế cơ sở 8 tỉnh Lào Cai đã ban hành Công văn 474/TCS8-NVDTPC, triển khai sâu rộng các nội dung trọng tâm từ Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC (có hiệu lực từ năm 2026 hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế mới).

Hệ thống quy định mới thiết lập những bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa dữ liệu tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp đồng thời siết chặt kỷ luật thị trường đối với các hành vi gian lận hóa đơn.

Điểm nhấn pháp lý nổi bật tại Nghị định 254 và Thông tư 91

Khung pháp lý mới mang đến nhiều điều chỉnh mang tính thực tiễn cao, tác động trực tiếp đến cách thức vận hành của các tổ chức, cá nhân kinh doanh:

• Đối tượng và trường hợp không bắt buộc sử dụng HĐĐT: Nghị định 254 bổ sung quy định không bắt buộc đăng ký dùng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền đối với người nộp thuế bán hàng hóa, dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng nhưng đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có hoặc không có mã của cơ quan thuế. Đồng thời, văn bản cũng làm rõ các trường hợp hộ kinh doanh không phải sử dụng hóa đơn điện tử (như cho thuê bất động sản, cung cấp sản phẩm nội dung số xuyên biên giới, hoặc bán hàng phải lập bảng kê thu mua theo quy định thuế thu nhập doanh nghiệp).

• Quản trị rủi ro và điều kiện đăng ký: Thông tư 91 quy định chi tiết về tiêu chí xác định người nộp thuế có rủi ro cao trong đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử (như địa chỉ trụ sở không rõ ràng, tại chung cư không đúng mục đích kinh doanh), đồng thời bổ sung các điều kiện về tạm ngừng, ngừng sử dụng hóa đơn khi thông tin định danh của chủ hộ kinh doanh không khớp đúng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Nguyên tắc lập, quản lý và sử dụng hóa đơn, chứng từ điện tử

Căn cứ theo Điều 4 của Nghị định 254/2026/NĐ-CP, việc lập và sử dụng hóa đơn, chứng từ từ ngày 1/7/2026 phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc pháp lý cốt lõi:

1. Bắt buộc lập hóa đơn khi giao dịch: Khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ (bao gồm cả hàng khuyến mại, quảng cáo, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ hay cho mượn), người bán bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử đúng định dạng chuẩn dữ liệu để giao cho người mua, trừ các trường hợp pháp luật cho phép miễn trừ. Người bán chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác của dữ liệu đã lập.

2. Chứng từ khấu trừ và dữ liệu dùng chung: Các tổ chức, cá nhân khi khấu trừ thuế thu nhập cá nhân hoặc thu phí, lệ phí phải lập chứng từ điện tử, biên lai điện tử tương ứng. Toàn bộ dữ liệu hóa đơn, chứng từ này tạo thành cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ công tác quản lý thuế quốc gia, đồng thời cho phép ủy nhiệm lập hóa đơn hoặc tích hợp biên lai và hóa đơn trên cùng một định dạng điện tử khi có sự thỏa thuận hợp pháp.

Quyền tố giác của người tiêu dùng đối với hành vi không lập hóa đơn

Nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ngăn chặn triệt để tình trạng trốn thuế, khoản 3 Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP thiết lập cơ chế tố giác hành vi người bán không lập và giao hóa đơn điện tử thông qua các hình thức đa dạng:

• Các kênh tiếp nhận tố giác chính thức: Người tiêu dùng có thể thực hiện quyền tố giác qua hệ thống hóa đơn điện tử, ứng dụng quản lý thuế eTax Mobile, Cổng dịch vụ công quốc gia, hòm thư điện tử chính thức của cơ quan thuế hoặc gửi văn bản trực tiếp tại trụ sở cơ quan thuế.

• Yêu cầu về thông tin tố giác: Khi thực hiện tố giác, người tiêu dùng cần cung cấp đầy đủ thông tin về người bán (tên, địa chỉ hoặc mã số thuế), thông tin chi tiết về giao dịch hàng hóa, dịch vụ, hành vi vi phạm không lập hóa đơn kèm theo các tài liệu, chứng cứ liên quan (nếu có) và thông tin liên hệ cá nhân (họ tên, số điện thoại, số định danh cá nhân) để cơ quan chức năng xác minh, xử lý.