Ngân hàng ồ ạt cắt giảm nhân sự trong kỷ nguyên số hóa

LPBank dẫn đầu về quy mô cắt giảm khi giảm tới 1.986 người, tương đương gần 18% lực lượng lao động, trái ngược hoàn toàn với năm 2024 khi còn tuyển thêm 562 nhân sự. Ở nhóm ngân hàng bán lẻ, VIB và Sacombank cũng lần lượt giảm 1.186 và 1.158 nhân viên chỉ trong 6 tháng, cao gấp nhiều lần so với cả năm trước. ACB giảm 607 người, ABBank giảm 469, Agribank mất 273 nhân sự. Ngay cả Vietcombank – vốn từng tăng mạnh nhân sự năm 2024 – nay cũng giảm nhẹ 191 người.

Một số ngân hàng như VietinBank dù đóng cửa nhiều phòng giao dịch vẫn tăng nhẹ 15 nhân viên, nhưng đây là mức tăng thấp nhất trong nhóm hơn 10 ngân hàng mở rộng tuyển dụng nửa đầu năm nay.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính đến từ quá trình chuyển đổi số, đặc biệt ở mảng ngân hàng bán lẻ. Những dịch vụ cho vay cá nhân như mua nhà, mua ô tô, sửa chữa nhà cửa đã được tự động hóa, giúp một nhân viên xử lý khối lượng hồ sơ gấp nhiều lần trước đây. Công nghệ eKYC cũng giảm nhu cầu nhân viên tại quầy, trong khi mảng cho vay doanh nghiệp khó tự động hóa hơn nên ít bị ảnh hưởng.

Một số lãnh đạo ngân hàng nhận định tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đến nhân sự tại Việt Nam hiện mới ở giai đoạn đầu, nhưng sẽ bùng nổ trong 3 năm tới. Kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế cho thấy khi AI phát triển mạnh, những vị trí lặp lại, ít đòi hỏi tư duy sáng tạo như giao dịch viên, nhân viên nhập liệu, thư ký sẽ bị thay thế nhiều nhất.

Tuy nhiên, công nghệ cũng mở ra cơ hội mới. Ngành tài chính – ngân hàng sẽ cần thêm chuyên gia dữ liệu lớn, AI, máy học, an ninh mạng… Đồng thời, những vị trí đòi hỏi kỹ năng giao tiếp, thuyết phục, xây dựng quan hệ khách hàng vẫn khó có thể thay thế hoàn toàn bằng máy móc, và sẽ là “mảnh đất” để nhân sự thế hệ mới phát huy vai trò cầu nối giữa con người và công nghệ.

Dù vậy, các nghiên cứu quốc tế cảnh báo tỷ lệ việc làm có thể bị thay thế hoàn toàn sẽ tiếp tục tăng. Ông Lê Hoài Ân dự báo năng suất lao động nhờ AI có thể cao gấp 5 lần, nhưng tổng khối lượng công việc khó tăng tương ứng, khiến số việc làm biến mất nhiều hơn số việc mới được tạo ra.

Trường hợp DBS (Singapore) là ví dụ rõ nét: ngân hàng này dự kiến cắt 4.000 nhân sự – gần 10% tổng lao động – trong 3 năm, công khai thừa nhận AI là nguyên nhân chính. Với Việt Nam, có thể đến năm 2027, 10% nhân sự của 27 ngân hàng sẽ bị cắt giảm đồng loạt, cao hơn nhiều so với mức giảm 1-2% mỗi năm hiện nay. Các ngân hàng đang tập trung đào tạo nâng cao năng suất cho nhân viên, nhưng xu hướng thay thế bằng công nghệ là khó tránh khỏi