Hệ thống TAND Quảng Ninh và tổ chức Tòa án tối cao

Mạng lưới 6 Tòa án nhân dân khu vực tại tỉnh Quảng Ninh

Nhằm cụ thể hóa định hướng tinh gọn bộ máy tư pháp và nâng cao hiệu quả xét xử sơ thẩm tại địa phương, theo Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, hệ thống tòa án cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh được sắp xếp và quy hoạch đồng bộ thành 6 Tòa án nhân dân khu vực.

• Tối ưu hóa phạm vi thẩm quyền: Việc phân bổ các tòa án khu vực bám sát các cụm đơn vị hành chính cấp xã, huyện nhằm thu hút và giải quyết kịp thời các tranh chấp dân sự, kinh tế, hình sự phát sinh từ các vùng kinh tế trọng điểm (như Hạ Long, Móng Cái, Cẩm Phả, Uông Bí) cho đến các khu vực miền núi, hải đảo.

• Gia tăng khả năng tiếp cận công lý: Mô hình này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho người dân, đồng thời bảo đảm sự phân công công việc hợp lý giữa các thẩm phán, nâng cao chất lượng xét xử ngay từ cấp cơ sở.

Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Tòa án nhân dân tối cao

Căn cứ theo Điều 46 của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, Tòa án nhân dân tối cao giữ vai trò là cơ quan xét xử cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nắm giữ các nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi:

1. Công tác xét xử và giám đốc tư pháp: Trực tiếp giải quyết các thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị, đồng thời giám sát công tác xét xử của các cấp tòa án khác.

2. Tổng kết thực tiễn và phát triển pháp luật: Chịu trách nhiệm tổng kết thực tiễn xét xử để bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển án lệ, tham gia đào tạo nguồn nhân lực tư pháp và trực tiếp đề xuất, xây dựng các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trình Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Cơ cấu tổ chức và phương thức xét xử của Tòa án nhân dân tối cao

Về mặt cấu trúc hành chính và phương thức hoạt động, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 quy định chi tiết để bảo đảm sự vận hành độc lập và hiệu quả của cơ quan tư pháp cấp cao nhất:

• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Bao gồm Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Văn phòng, các cục, vụ và đơn vị tương đương, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cùng các cơ quan báo chí trực thuộc. Hệ thống này đảm bảo sự hỗ trợ toàn diện cho các Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và đội ngũ thư ký, thẩm tra viên thực hiện nhiệm vụ.

• Quy chế tổ chức xét xử: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thực hiện việc xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm bằng hai hình thức linh hoạt: Hội đồng xét xử gồm 05 Thẩm phán hoặc xét xử dưới hình thức toàn thể Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao tùy theo tính chất nghiêm trọng và phức tạp của từng vụ án cụ thể theo quy định pháp luật tố tụng.