Mạng lưới TAND khu vực Hà Tĩnh và thẩm quyền tư pháp

Tái cấu trúc tư pháp: Hệ thống 5 Tòa án nhân dân khu vực tại Hà Tĩnh

Thực hiện Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy tư pháp cơ sở, mạng lưới các cơ quan xét xử trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh được quy hoạch đồng bộ thành 5 Tòa án nhân dân khu vực. Mô hình này giải quyết triệt để sự phân tán về địa giới, tối ưu hóa nguồn lực nhân sự và đáp ứng sát thực nhu cầu giải quyết án tại các cụm đơn vị hành chính cấp xã mới:

• Khu vực trung tâm và đô thị trọng điểm (Khu vực 1 - 3): Bao trùm các trung tâm kinh tế lớn như thành phố Hà Tĩnh, thành phố Hồng Lĩnh, thị xã Kỳ Anh cùng các huyện Cẩm Xuyên, Thạch Hà, Kỳ Anh, Can Lộc, Đức Thọ và Nghi Xuân. Các tòa án khu vực này chịu trách nhiệm thụ lý khối lượng lớn các tranh chấp dân sự, thương mại, lao động và hành chính phát sinh từ sự phát triển công nghiệp, đô thị hóa và kinh tế biển.

• Khu vực miền núi và vùng biên giới (Khu vực 4 - 5): Gồm các tòa án phụ trách địa bàn rộng lớn có địa hình phức tạp như Hương Khê, Hương Sơn và Vũ Quang. Việc tổ chức này giúp thu hẹp khoảng cách tiếp cận công lý, đảm bảo quyền lợi pháp lý cho người dân ở các khu vực vùng sâu, vùng xa và tuyến biên giới.

Quy định pháp lý về thẩm quyền bổ nhiệm Chánh án Tòa án khu vực

Dưới lăng kính của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 và các quy định sửa đổi mới nhất, vị thế của người đứng đầu cơ quan xét xử cấp cơ sở được chuẩn hóa nhằm đề cao tính chịu trách nhiệm và sự thống nhất trong hệ thống:

• Thẩm quyền bổ nhiệm tối cao: Chánh án Tòa án nhân dân khu vực do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao trực tiếp bổ nhiệm, miễn nhiệm và cách chức. Quy định này đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ từ trung ương đối với bộ máy nhân sự tư pháp cấp cơ sở.

• Nhiệm kỳ và trách nhiệm quản lý: Nhiệm kỳ của Chánh án Tòa án khu vực là 05 năm kể từ ngày được bổ nhiệm, chịu trách nhiệm tổ chức điều hành toàn bộ công tác xét xử, bảo đảm nguyên tắc Thẩm phán độc lập và thực hiện các quyền hạn quản lý cán bộ theo phân cấp.

Cơ chế tiếp nhận và thực thi thẩm quyền mới từ ngày 1/7/2025

Căn cứ theo Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP, kể từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân khu vực chính thức tiếp nhận và triển khai toàn diện các thẩm quyền tố tụng mang tính kế thừa và mở rộng:

1. Thẩm quyền xét xử sơ thẩm toàn diện: Tiếp nhận giải quyết các vụ án hình sự sơ thẩm thuộc thẩm quyền, các vụ việc dân sự, kinh doanh thương mại, vụ án hành chính theo đúng quy định pháp luật tố tụng sửa đổi mới nhất. Đồng thời, tòa án khu vực kế thừa và tiếp tục xử lý các vụ việc phá sản, các vụ án đang tồn đọng hoặc các vụ án bị hủy để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm từ các tòa án cấp huyện cũ.

2. Thực thi công tác bổ trợ tư pháp và thi hành án: Triển khai hoạt động hòa giải, đối thoại tại tòa án theo luật định; xem xét quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính; giải quyết các yêu cầu tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự; thực hiện các quyền hạn trong công tác thi hành án hình sự (như tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, trưng cầu giám định pháp y tâm thần) và giải quyết các khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tố tụng thuộc thẩm quyền cơ sở.