Luật Báo chí 2025: Các quy định mới nổi bật cần biết

Kiểm soát chặt chẽ nội dung ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI)

Trong kỷ nguyên công nghệ số, việc ứng dụng AI vào quy trình sản xuất tin bài đang trở thành xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, hành lang pháp lý mới đặt ra những giới hạn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ sự thật. Bất kỳ cơ quan báo chí nào khi sử dụng AI để thu thập dữ liệu, biên tập hay phân phối thông tin đều phải chịu trách nhiệm tuyệt đối về độ chính xác và tính hợp pháp của thành phẩm cuối cùng.

Pháp luật nghiêm cấm triệt để hành vi lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để chế tạo, cắt ghép hoặc phát tán các thông tin sai lệch, tin giả mạo. Các nội dung đe dọa an ninh quốc gia, gây rối loạn trật tự xã hội hay xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức đều bị xử lý nghiêm minh. Để quản lý rủi ro, các tòa soạn bắt buộc phải xây dựng quy trình thẩm định nội bộ khép kín, lưu trữ toàn bộ nhật ký hệ thống để phục vụ công tác thanh tra từ các cơ quan quản lý nhà nước khi có yêu cầu.

Đáng chú ý, mọi ấn phẩm (bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh hay video) có sự can thiệp của AI – đặc biệt là những nội dung dễ gây nhầm lẫn với thực tế – đều phải được "gắn nhãn" cảnh báo rõ ràng. Việc cảnh báo này không được che giấu mà phải xuất hiện ngay từ thời điểm độc giả tiếp cận thông tin, giúp công chúng dễ dàng phân biệt đâu là dữ liệu thực, đâu là sản phẩm mô phỏng.

Siết chặt thủ tục tổ chức họp báo

Quyền tổ chức họp báo của công dân tiếp tục được bảo đảm, nhưng đi kèm với những điều kiện chặt chẽ hơn. Khác với trước đây, bên cạnh việc phải gửi văn bản thông báo cho cơ quan quản lý trước 24 giờ với các thông tin cơ bản (địa điểm, thời gian, người chủ trì), người đứng ra tổ chức giờ đây bắt buộc phải cung cấp kèm theo danh sách các đơn vị báo chí khách mời.

Đặc biệt, điểm mới then chốt là cá nhân, tổ chức phải xuất trình được các tài liệu, chứng cứ minh chứng cho tính hợp pháp của luồng thông tin dự định công bố. Ở chiều ngược lại, nếu hồ sơ xin phép không đạt yêu cầu, cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực báo chí có trách nhiệm phải gửi văn bản từ chối chậm nhất 12 giờ trước thời điểm dự kiến diễn ra sự kiện.

Linh hoạt trong việc cấp đổi thẻ nhà báo

Liên quan đến nhân sự ngành báo, các quy định về thẻ nhà báo cũng được tinh chỉnh để phù hợp với thực tiễn biến động lao động. Đối với những người lần đầu đề nghị cấp thẻ, điều kiện tiên quyết là phải có tối thiểu 2 năm cống hiến liên tục tại cơ quan xin cấp, đồng thời phải hoàn thành các khóa bồi dưỡng về nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp.

Đối với các nhà báo chuyển nơi công tác nhưng vẫn đảm nhiệm các vị trí thuộc diện được cấp thẻ (theo Điều 28 Luật Báo chí 2025), cơ quan chức năng sẽ hỗ trợ thủ tục đổi thẻ về đơn vị mới một cách thuận tiện. Ngược lại, thẻ sẽ bị thu hồi nếu người làm báo chuyển sang một công việc không liên quan, nghỉ hưu, chấm dứt hợp đồng lao động mà không tái ký, hoặc xui xẻo hơn là cơ quan chủ quản bị tước giấy phép hoạt động.

Trách nhiệm giải trình khiếu nại, tố cáo

Nghị định 237 cũng nhấn mạnh vai trò cầu nối của báo chí trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Khi nhận được đơn thư khiếu nại, tố cáo do các tòa soạn chuyển đến, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị liên quan có nghĩa vụ phải phản hồi chính thức trên mặt báo trong vòng 30 ngày. Nội dung trả lời phải làm rõ được hướng xử lý hoặc kết quả giải quyết vụ việc.

Ngoài ra, cơ quan chức năng phải phản hồi rõ ràng việc có thụ lý hay không thụ lý hồ sơ. Nếu quyết định thụ lý, họ chỉ có tối đa 5 ngày làm việc (kể từ khi có kết luận chính thức) để thông báo lại kết quả cho cơ quan báo chí. Tất nhiên, pháp luật cũng quy định những trường hợp ngoại lệ được quyền từ chối cung cấp thông tin, ví dụ như các vụ việc liên quan đến bí mật an ninh quốc gia hoặc các vụ án đang trong quá trình điều tra dang dở.