Sửa đổi Nghị định 87/2009/NĐ-CP: Gỡ rào cản vận tải đa phương thức

Bối cảnh cấp thiết và hạn chế của khung pháp lý cũ

Trải qua gần hai thập kỷ thực thi, Nghị định 87/2009/NĐ-CP đã bộc lộ khoảng cách lớn so với thực tiễn vận hành của nền kinh tế số và mạng lưới logistics hiện đại:

• Rào cản gia nhập thị trường: Các điều kiện kinh doanh, cấp phép vận tải đa phương thức quốc tế còn mang tính hình thức, tạo gánh nặng tuân thủ hành chính không cần thiết cho doanh nghiệp.

• Độ trễ về công nghệ: Quy định hiện hành thiếu cơ sở pháp lý công nhận chứng từ vận tải điện tử, hợp đồng thông minh và dữ liệu số trong quy trình luân chuyển hàng hóa.

• Xung đột trách nhiệm liên phương thức: Thiếu vắng các nguyên tắc phân định trách nhiệm rõ ràng giữa các bên tham gia khi xảy ra rủi ro, tổn thất hàng hóa trên các chặng vận chuyển phức hợp.

Trọng tâm tái định hình chuỗi cung ứng quốc gia

Việc điều chỉnh chính sách lần này định hướng chuyển dịch căn bản cấu trúc vận tải nội địa và liên vận quốc tế:

• Tối ưu hóa bài toán liên kết phương thức: Tạo hành lang thông thoáng để kết nối liền mạch giữa đường thủy nội địa, đường sắt, cảng biển và vận tải đường bộ, giảm áp lực độc tôn của vận tải đường bộ vốn có chi phí cao và phát thải lớn.

• Chuẩn hóa nghĩa vụ người kinh doanh vận tải đa phương thức (MTO): Nâng cao chuẩn mực vận hành tiệm cận các công ước quốc tế (như Công ước FIATA, Quy tắc UNCTAD/ICC), tạo niềm tin cho các chủ hàng quốc tế.

• Cắt giảm triệt để chi phí phi chính thức: Đơn giản hóa thủ tục thông quan hàng hóa chuyển tải và kiểm tra chuyên ngành tại các trung tâm logistics tích hợp (ICD).

Tác động thực tiễn đến doanh nghiệp logistics nội địa

Khung khổ pháp lý mới mở ra dư địa tái cấu trúc hoạt động cho cộng đồng doanh nghiệp dịch vụ vận tải:

• Nâng cao năng lực cạnh tranh: Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) dễ dàng liên kết chuỗi dịch vụ thông qua cơ chế hợp tác liên vận mà không bị vướng rào cản cấp phép phân mảnh theo từng chuyên ngành.

• Tăng tốc độ số hóa vận hành: Ứng dụng e-BL (vận đơn điện tử) và theo dõi hành trình thời gian thực (real-time tracking) được luật hóa, giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đến 40%.

• Thúc đẩy xu hướng logistics xanh: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phương tiện thân thiện với môi trường và mô hình vận tải kết hợp phát thải thấp để đón đầu các tiêu chuẩn ESG toàn cầu.

Tiến trình lấy ý kiến sửa đổi quy định vận tải đa phương thức là thời điểm vàng để cộng đồng doanh nghiệp trực tiếp kiến tạo sân chơi bình đẳng, loại bỏ các chồng chéo giữa quản lý chuyên ngành và hiện thực hóa mục tiêu đưa chi phí logistics Việt Nam về mức tiệm cận bình quân khu vực.