AI Trợ Lực Dự Báo Sạt Lở Đất Nhanh và Chính Xác Hơn

Sau cơn địa chấn mạnh 7,4 độ richter tại Đài Loan (Trung Quốc) vào tháng 4-2024 khiến hàng nghìn điểm sạt lở xảy ra ở khu vực miền núi, đội ngũ cứu hộ buộc phải dựa vào hình ảnh vệ tinh để khoanh vùng thiệt hại. Nhưng việc rà soát thủ công từng tấm ảnh thường mất rất nhiều thời gian – có thể lên tới hàng giờ, thậm chí vài ngày – trong khi đây là giai đoạn “vàng” để cứu sống con người.

Trước thực tế đó, các nhà nghiên cứu địa chất thuộc Đại học Cambridge (Anh) đang phát triển hệ thống AI có khả năng tự động phát hiện các điểm sạt lở ngay trên ảnh vệ tinh, kể cả trong điều kiện thời tiết xấu hoặc vào ban đêm – khi mắt thường không thể quan sát. Nhờ tích hợp dữ liệu radar xuyên mây và hình ảnh quang học, mô hình AI có thể phân tích nhanh chóng các khu vực bị ảnh hưởng, giúp lực lượng cứu hộ hành động kịp thời. Sau trận động đất tại Đài Loan, công nghệ này đã xác định hơn 7.000 điểm sạt lở chỉ trong 3 giờ – một con số ấn tượng nếu so với các phương pháp truyền thống.

Để mở rộng ứng dụng thực tế, nhóm nghiên cứu đang phối hợp cùng Cơ quan Vũ trụ châu Âu, Tổ chức Khí tượng thế giới và nhiều đối tác khác. Không chỉ hỗ trợ phát hiện sau thiên tai, mục tiêu lâu dài là dự báo sạt lở đất trước khi xảy ra – một bước tiến mang tính đột phá.

Tại Nepal – quốc gia thường xuyên hứng chịu sạt lở đất, hệ thống cảnh báo sớm hỗ trợ bởi AI đang được thử nghiệm ở nhiều địa phương như Butwal, Kimtang và Jyotinagar. Một trong những dự án tiêu biểu là SAFE-RISCCS, có khả năng phân tích dữ liệu thời tiết, biến động địa hình, quan sát từ người dân và ảnh vệ tinh để đưa ra cảnh báo sớm trước vài tuần.

Giáo sư Antoinette Tordesillas từ Đại học Melbourne (Úc), người dẫn đầu dự án SAFE-RISCCS, nhấn mạnh vai trò quan trọng của công nghệ cảnh báo sớm trong việc giúp chính quyền và cộng đồng chủ động ứng phó, lập kế hoạch di dời, giảm thiểu rủi ro và thiệt hại trước khi thiên tai ập đến. AI không chỉ đang thay đổi cách chúng ta ứng phó với khủng hoảng mà còn mở ra hy vọng cứu sống nhiều sinh mạng hơn