Phương pháp kế toán cổ tức, lợi nhuận từ TK 222 theo Thông tư 99

Phân tích chi tiết: Phương pháp kế toán cổ tức, lợi nhuận được chia bằng tiền trên Tài khoản 222

Trong công tác kế toán doanh nghiệp, việc ghi nhận chính xác các khoản thu nhập từ đầu tư tài chính dài hạn đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh đúng tình hình tài chính và kết quả kinh doanh. Theo Mục B Phụ lục II kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, phương pháp kế toán cổ tức, lợi nhuận được chia bằng tiền từ công ty liên doanh, liên kết được quy định cụ thể như sau:

1. Nguyên tắc ghi nhận khoản phải thu về cổ tức, lợi nhuận

Khi có thông báo chia cổ tức hoặc lợi nhuận từ công ty liên doanh, liên kết, kế toán tiến hành phản ánh khoản phải thu dựa trên nguồn gốc hình thành của lợi nhuận được chia:

• Ghi nhận khoản phải thu: Ghi Nợ Tài khoản 138 - Phải thu khác (chi tiết 1388).

• Trường hợp cổ tức phân bổ cho giai đoạn sau ngày đầu tư: Khoản tiền này được ghi nhận trực tiếp vào doanh thu hoạt động tài chính, ghi Có Tài khoản 515.

• Trường hợp cổ tức phân bổ cho giai đoạn trước ngày đầu tư: Khoản tiền này được xem là việc thu hồi một phần vốn đầu tư ban đầu, do đó phải ghi giảm giá trị khoản đầu tư, ghi Có Tài khoản 222 - Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết.

2. Hạch toán khi nhận được tiền cổ tức, lợi nhuận

Khi doanh nghiệp chính thức nhận được tiền chuyển về từ công ty liên doanh, liên kết, kế toán tiến hành tất toán khoản phải thu:

• Ghi nhận dòng tiền thực tế: Ghi Nợ các Tài khoản 111 (Tiền mặt), Tài khoản 112 (Tiền gửi ngân hàng).

• Xóa sổ khoản phải thu: Ghi Có Tài khoản 138 - Phải thu khác (1388).

3. Nguyên tắc chung khi quản lý và hạch toán Tài khoản 222

Bên cạnh nghiệp vụ chia cổ tức, việc theo dõi Tài khoản 222 (Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết) theo Thông tư 99/2025/TT-BTC đòi hỏi tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi:

• Bản chất tài khoản: Phản ánh toàn bộ giá trị hiện có, biến động tăng giảm, tình hình thu hồi vốn cũng như lãi lỗ từ các khoản đầu tư nắm giữ quyền đồng kiểm soát (công ty liên doanh) hoặc có ảnh hưởng đáng kể từ 20% đến dưới 50% quyền biểu quyết (công ty liên kết).

• Chi phí đầu tư: Mọi chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến quá trình đầu tư đều được tính vào giá phí ban đầu của khoản đầu tư đó.

• Thanh lý và nhượng bán: Khi thu hồi hoặc nhượng bán vốn góp, kế toán căn cứ vào tỷ lệ xử lý để giảm giá trị ghi sổ của Tài khoản 222. Khoản chênh lệch giữa giá trị hợp lý của tài sản thu được và giá trị ghi sổ sẽ được hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi) hoặc chi phí tài chính (nếu lỗ).