Tiền điện mùa nóng tăng vọt vì “nhảy bậc” giá

Nhiều người dân phản ánh chỉ số điện mỗi tháng đều cao bất thường. Chẳng hạn, gia đình chị Hà Khanh (Nhà Bè, TP.HCM) trước đây chỉ trả khoảng 550.000 đồng/tháng, nhưng từ tháng 5 đến tháng 7 tăng lên 730.000 - 790.000 đồng. Tại Hà Nội, ông Nguyễn Công Dũng cho biết lượng điện tiêu thụ của gia đình tăng từ mức 350-405 kWh lên 480 kWh, khiến tiền điện bị “nhảy bậc” mạnh. 100 kWh đầu vượt mức bình quân 10%, 100 kWh tiếp theo cao hơn 38%, rồi 54% và 59% cho các bậc sau, khiến tổng số tiền phải trả tăng nhanh chóng.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân nằm ở biểu giá lũy tiến 6 bậc hiện nay, trong đó chỉ bậc 1 và 2 thấp hơn giá bình quân, còn từ bậc 3 trở lên đều cao hơn, với mức tăng từ 110% đến 159%. Biểu giá mới theo Quyết định 14/2025, dự kiến áp dụng cùng đợt điều chỉnh giá tới, còn nâng khoảng cách này lên 108% - 180%, khiến hộ dùng điện nhiều sẽ chịu áp lực lớn hơn.

PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng mức chênh lệch giữa các bậc hiện quá cao, gây thiệt cho nhóm tiêu thụ điện nhiều, vốn chiếm tỷ lệ lớn ở các bậc 3, 4, 5. Ông đề xuất chia nhỏ bậc thang hoặc giảm tối đa chênh lệch để đảm bảo công bằng, như cách các nước trong khu vực đang áp dụng với 6-8 bậc giá.

Ở góc nhìn khác, chuyên gia năng lượng Ngô Đức Lâm nhận định việc áp dụng giá điện bậc thang là bất hợp lý, vì người dùng nhiều đang phải “bù” cho người dùng ít, trong khi nhu cầu điện của hộ gia đình sẽ còn tăng theo mức sống. Ông kiến nghị giảm mạnh số bậc, thậm chí bỏ hoàn toàn cơ chế lũy tiến và tiến tới thị trường điện cạnh tranh.

TS Nguyễn Quốc Việt cũng cho rằng việc rút từ 6 xuống 5 bậc nhưng lại tăng giá ở bậc cao là không phù hợp. Theo ông, cần minh bạch hơn thị trường điện, vì hiện giá điện đang “gánh” quá nhiều mục tiêu, từ kiềm chế lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội, đến thu hút đầu tư và an ninh năng lượng. Việc này dẫn đến xung đột trong thực thi và khó đạt hiệu quả tối ưu.

Nhìn chung, nhiều ý kiến đồng thuận rằng cơ chế tính giá điện bậc thang hiện nay chứa nhiều bất cập và cần được điều chỉnh để vừa khuyến khích tiết kiệm điện, vừa đảm bảo công bằng giữa các nhóm người dùng