Từ 10/9, trốn đóng BHXH bắt buộc bị phạt đến 150 triệu đồng

Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là yếu tố bảo đảm quyền lợi lâu dài cho người lao động. Trong bối cảnh vẫn còn nhiều doanh nghiệp chậm đóng, đóng thiếu hoặc cố tình né tránh nghĩa vụ này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP nhằm tăng cường chế tài xử lý, góp phần siết chặt kỷ cương trong lĩnh vực BHXH.

Theo quy định mới, bắt đầu từ ngày 10/9, các hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc sẽ bị xử phạt với mức tiền cao hơn, đồng thời áp dụng nhiều biện pháp buộc khắc phục hậu quả nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.

Mức xử phạt tăng mạnh đối với hành vi trốn đóng BHXH

Nghị định mới quy định rõ mức xử phạt hành chính đối với người sử dụng lao động có hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc.

Đối với người sử dụng lao động là cá nhân, số tiền xử phạt có thể lên tới 75 triệu đồng. Trong khi đó, nếu chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức phạt được áp dụng gấp đôi, tối đa 150 triệu đồng.

Đây được xem là một trong những chế tài có mức xử phạt cao trong lĩnh vực lao động và an sinh xã hội, thể hiện quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc hạn chế tình trạng doanh nghiệp cố tình không thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động.

Tuy nhiên, tiền phạt chỉ là một phần trách nhiệm. Người vi phạm vẫn phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với quỹ BHXH theo quy định của pháp luật.

Mức phạt được xác định theo số lượng lao động bị ảnh hưởng

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là việc phân chia khung xử phạt dựa trên quy mô vi phạm.

Nếu doanh nghiệp không đăng ký hoặc đăng ký thiếu số lao động thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc sau thời hạn luật định, mức xử phạt sẽ tăng tương ứng với số lượng người lao động bị ảnh hưởng.

Đối với trường hợp vi phạm dưới 10 lao động, cá nhân có thể bị xử phạt từ 6 đến 12 triệu đồng, còn tổ chức từ 12 đến 24 triệu đồng.

Khi số lượng lao động bị vi phạm tăng lên, mức xử phạt cũng được nâng theo từng nhóm. Trường hợp vi phạm từ 1.000 lao động trở lên sẽ chịu mức phạt cao nhất, từ 70 đến 75 triệu đồng đối với cá nhân và từ 140 đến 150 triệu đồng đối với tổ chức.

Việc áp dụng cơ chế xử phạt theo quy mô giúp bảo đảm tính công bằng, đồng thời tạo sức răn đe mạnh hơn đối với những doanh nghiệp có phạm vi vi phạm lớn.

Trốn đóng theo số tiền cũng bị xử lý nghiêm

Không chỉ căn cứ vào số lượng lao động, cơ quan quản lý còn xử phạt đối với hành vi trốn đóng dựa trên giá trị khoản tiền BHXH bị chiếm dụng.

Theo đó, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng BHXH bắt buộc. Dù vậy, mức tiền phạt vẫn được giới hạn tối đa ở mức 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức.

Quy định này áp dụng đối với nhiều hành vi vi phạm như kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thấp hơn quy định, không đóng hoặc đóng thiếu số tiền BHXH đã đăng ký sau thời hạn luật định, mặc dù đã được cơ quan có thẩm quyền yêu cầu khắc phục nhưng vẫn không thực hiện và chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Việc tính mức phạt theo tỷ lệ phần trăm của số tiền trốn đóng góp phần phản ánh đúng tính chất và mức độ của hành vi vi phạm, đồng thời hạn chế tình trạng doanh nghiệp cố tình kéo dài thời gian nợ bảo hiểm.

Doanh nghiệp vẫn phải truy nộp đầy đủ số tiền BHXH

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là quy định rõ việc xử phạt hành chính không làm chấm dứt nghĩa vụ đóng BHXH.

Sau khi bị xử lý, người sử dụng lao động vẫn phải hoàn tất việc đăng ký đầy đủ số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nếu trước đó chưa thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ.

Đồng thời, toàn bộ số tiền BHXH đã trốn đóng phải được nộp đầy đủ vào quỹ BHXH.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải nộp thêm khoản tiền được tính bằng 0,03% mỗi ngày trên số tiền BHXH chưa đóng, tương ứng với toàn bộ thời gian trốn đóng.

Quy định này nhằm bù đắp phần thiệt hại phát sinh do việc chậm đóng, đồng thời ngăn ngừa tình trạng doanh nghiệp lợi dụng quỹ BHXH như một nguồn vốn chiếm dụng.

Ý nghĩa của quy định mới đối với thị trường lao động

Việc tăng cường chế tài xử lý hành vi trốn đóng BHXH không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hàng triệu người lao động.

Khi doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH, người lao động sẽ được bảo đảm các chế độ quan trọng như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí và tử tuất. Ngược lại, việc trốn đóng hoặc đóng không đầy đủ có thể khiến người lao động mất quyền hưởng các chế độ an sinh trong thời điểm cần thiết.

Bên cạnh đó, việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm còn góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp, tránh tình trạng một số đơn vị cắt giảm chi phí bằng cách né tránh nghĩa vụ với người lao động.

Có thể thấy, các quy định mới không chỉ nâng mức xử phạt mà còn nhấn mạnh nguyên tắc người vi phạm phải khắc phục toàn bộ hậu quả do hành vi của mình gây ra. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao tính tuân thủ pháp luật, bảo đảm sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội và củng cố niềm tin của người lao động đối với chính sách bảo hiểm xã hội.