Chính sách dân số mới: Khích lệ mức sinh thay thế

Bước đột phá trong chế độ thai sản khi sinh con thứ hai

Nhằm giảm tải áp lực cho các gia đình và bảo vệ toàn diện sức khỏe của người lao động, khung pháp lý mới đã điều chỉnh mạnh mẽ thời gian nghỉ chế độ.

• Đối với lao động nữ: Khi sinh con thứ hai (với điều kiện tại thời điểm sinh có một con đẻ trước đó còn sống), thời gian nghỉ thai sản được nâng lên mốc 07 tháng, dài hơn 01 tháng so với quy định thông thường đối với con thứ nhất.

• Đối với lao động nam: Người chồng sẽ được nghỉ 10 ngày làm việc để đồng hành, chăm sóc vợ trong giai đoạn sinh nở con thứ hai.

• Điều kiện và loại trừ: Chế độ này áp dụng đồng bộ cho người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tuy nhiên, các trường hợp không may gặp sự cố thai sản (sảy thai, phá thai, thai chết lưu từ 22 tuần tuổi trở lên) tuy vẫn hưởng trợ cấp bảo hiểm nhưng không thuộc đối tượng áp dụng của quy định nghỉ thai sản kéo dài dành riêng cho việc nuôi con thứ hai này.

Định hướng tài chính tái cấu trúc tháp dân số

Việt Nam đang đứng trước thách thức già hóa dân số nhanh và xu hướng lười sinh tại các đô thị lớn. Để giải quyết bài toán này, Nhà nước bổ sung dòng ngân sách địa phương trực tiếp hỗ trợ các đối tượng mang tính chiến lược. Cụ thể, các nhóm phụ nữ sau sẽ nhận khoản ngân sách an sinh:

• Sản phụ là người thuộc các dân tộc thiểu số có quy mô dân số rất ít người.

• Sản phụ đang sinh sống và đăng ký hộ tịch tại các tỉnh, thành phố được xếp vào nhóm có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế.

• Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng.

Quy trình nhận hỗ trợ được tinh giản tối đa thông qua việc liên thông dữ liệu giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh VNeID và thủ tục đăng ký khai sinh tại cấp xã. Khoản hỗ trợ này sẽ được chi trả trực tiếp cho người mẹ ngay tại thời điểm làm thủ tục khai sinh cho em bé, loại bỏ hoàn toàn các rào cản hành chính rườm rà.

Phổ cập an sinh y tế: Sàng lọc trước sinh và sơ sinh toàn diện

Bên cạnh hỗ trợ tiền mặt, mục tiêu nâng cao chất lượng chất lượng giống nòi được cụ thể hóa bằng việc cấp ngân sách cho các gói dịch vụ tầm soát y tế kỹ thuật cao.

1. Gói tầm soát trước sinh (Tối đa 900.000 đồng/ca): Phụ nữ mang thai được hỗ trợ xét nghiệm sàng lọc 04 hội chứng và bệnh lý nguy hiểm gồm Down, Edwards, Patau và tan máu bẩm sinh (Thalassemia).

2. Gói tầm sơ sinh (Tối đa 600.000 đồng/ca): Trẻ em mới chào đời được thực hiện kỹ thuật lấy máu gót chân và đo thính lực để phát hiện sớm 05 căn bệnh: Suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và dị tật tim bẩm sinh nặng.

Theo lộ trình, giai đoạn nửa cuối năm 2026 sẽ ưu tiên miễn phí hoàn toàn cho các hộ nghèo, cận nghèo, vùng sâu vùng xa, biên giới hải đảo. Từ đầu năm 2027, chương trình sẽ mở rộng quy mô xã hội hóa, bao phủ toàn bộ mọi đối tượng phụ nữ mang thai và trẻ em trên toàn quốc thông qua ngân sách Chương trình mục tiêu quốc gia trước khi chính thức chuyển giao sang danh mục chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế.