Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi 2025: Bước ngoặt quản lý không gian từ năm 2026

1. Thống nhất khái niệm và mở rộng phạm vi quy hoạch

Luật mới đã chuẩn hóa lại định nghĩa về Đô thị và Đô thị mới, nhấn mạnh vào yếu tố hạ tầng đồng bộ, hiện đại và vai trò thúc đẩy kinh tế vùng. Đặc biệt, khái niệm "Khu chức năng" được mở rộng bao gồm cả khu công nghệ số tập trung, khu phức hợp y tế và khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phản ánh đúng xu thế phát triển đa dạng hiện nay.

2. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp cơ sở

Đây là thay đổi cốt lõi nhằm giảm bớt thủ tục hành chính trung gian:

• Ủy ban nhân dân cấp xã: Được giao quyền tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch chi tiết trong phạm vi địa giới hành chính của mình (trừ các khu vực có ý nghĩa đặc biệt).

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Có thẩm quyền phân cấp, ủy quyền cho cấp xã phê duyệt nhiệm vụ và quy hoạch chung xã nếu đáp ứng đủ điều kiện năng lực.

• Tăng quyền điều hành cho Chính phủ: Thủ tướng Chính phủ sẽ phê duyệt Khung cơ cấu hệ thống đô thị và nông thôn, tạo sự linh hoạt thay vì quy định cứng trong luật.

3. Công nhận giá trị pháp lý của quy hoạch số

Bắt kịp xu hướng chuyển đổi số, văn bằng, chứng chỉ và hồ sơ quy hoạch giờ đây được thể hiện dưới cả dạng giấy và dạng số. Các cơ quan chuyên môn có trách nhiệm cung cấp thông tin quy hoạch chính xác cho người dân và doanh nghiệp khi có yêu cầu, đảm bảo tính minh bạch tối đa.

4. Thay đổi quan trọng về văn bằng và chứng chỉ ngành

Kể từ năm 2026, luật quy định văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân (liên quan đến đào tạo chuyên ngành quy hoạch, kỹ thuật) sẽ không phân biệt loại hình hay hình thức đào tạo. Đặc biệt, thông tin về việc bỏ bằng tốt nghiệp THCS cũng được nhắc tới như một phần của lộ trình tái cấu trúc hệ thống giáo dục quốc dân được tích hợp trong định hướng phát triển nguồn nhân lực.

5. Quy hoạch không gian ngầm và hạ tầng kỹ thuật chuyên ngành

Đối với các thành phố lớn, quy hoạch không gian ngầm và hạ tầng kỹ thuật khung (giao thông, cấp thoát nước, viễn thông...) trở thành yêu cầu bắt buộc. Việc này giúp tối ưu hóa quỹ đất và tạo lập môi trường sống hiện đại, an toàn cho cư dân đô thị.

6. Thúc đẩy tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu

Luật bổ sung quy định: Quản lý đầu tư phát triển theo quy hoạch phải đáp ứng các tiêu chí tăng trưởng xanh, thông minh và bền vững. Đây là cơ sở pháp lý để các địa phương xây dựng các khu đô thị sinh thái, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

7. Thành lập Quỹ học bổng quốc gia cho ngành mũi nhọn

Để chuẩn bị nguồn nhân lực cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ (bao gồm cả lĩnh vực quy hoạch), Quỹ học bổng quốc gia sẽ được thành lập. Quỹ ưu tiên cấp học bổng cho đào tạo tài năng và học viên sau đại học, gắn liền với nhu cầu của thị trường lao động.

Lộ trình thực hiện

Các quy hoạch đô thị, nông thôn đã được phê duyệt nhiệm vụ trước ngày luật có hiệu lực sẽ phải rà soát, bổ sung nội dung để phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương mới. Luật sửa đổi này kỳ vọng sẽ tháo gỡ những "nút thắt" về chồng chéo quy hoạch, tạo đà cho sự phát triển đồng bộ của đất nước trong giai đoạn tới.