Đề xuất lùi thời gian áp dụng quy định mới về HĐĐT 2026: Doanh nghiệp và hộ kinh doanh (HKD) cần chuẩn bị gì?

Bạn có biết, theo dự kiến ban đầu của Bộ Tài chính, Dự thảo Thông tư mới về hóa đơn, chứng từ điện tử sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 để đồng bộ với Luật Quản lý Thuế 2025?

Tuy nhiên, việc thay đổi một hệ thống công nghệ cốt lõi liên quan đến hàng triệu giao dịch mỗi ngày chưa bao giờ là điều dễ dàng. Hiện nay, hàng loạt “ông lớn” từ Hiệp hội Ngân hàng, VietinBank cho đến Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) đang đồng loạt kiến nghị lùi thời gian áp dụng thêm 6 tháng (đến tháng 12/2026).

Là một nhà kinh doanh, bạn không thể ngồi chờ luật chốt rồi mới chạy. Với góc nhìn từ Luật Nguyễn, dưới đây là bản tổng hợp toàn bộ cục diện và các thay đổi cốt lõi bạn bắt buộc phải nắm vững để không bị động.

Tại sao các tổ chức đồng loạt kiến nghị lùi thời gian áp dụng?

Sở dĩ các đơn vị quản lý sàn Thương mại điện tử (TMĐT) và khối Ngân hàng đề xuất lùi mốc hiệu lực đến cuối năm 2026 là do những rào cản thực tế sau:

• Hệ thống công nghệ quá phức tạp: Đối với ngân hàng, mỗi ngày có hàng triệu giao dịch phát sinh. Việc chỉnh sửa, cập nhật phần mềm hóa đơn mới đòi hỏi thời gian kiểm thử (ít nhất 6 tháng) để tránh lỗi hệ thống, sai lệch thông tin khách hàng.
• Vướng thủ tục đấu thầu: Các doanh nghiệp nhà nước hoặc ngân hàng lớn cần thời gian lựa chọn nhà cung cấp giải pháp công nghệ theo đúng Luật Đấu thầu, không thể "muốn sửa là sửa ngay" trong ngày một ngày hai.
• Nguy cơ gián đoạn kinh doanh: Nếu ép tiến độ quá gấp, các sàn TMĐT và đơn vị trung gian thanh toán sẽ không kịp hướng dẫn cho hàng trăm nghìn người bán, dễ dẫn đến sai sót, đình trệ việc xuất hàng hóa.

Góc nhìn Luật Nguyễn: Kiến nghị lùi thời hạn là hoàn toàn hợp lý nhằm tạo "khoảng thở" cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết việc ban hành vẫn phải đảm bảo tính đồng bộ với Luật Quản lý Thuế 2025. Vì vậy, tinh thần tốt nhất là: Mong đợi kịch bản lùi thời hạn, nhưng phải chuẩn bị sẵn sàng cho mốc 01/07/2026.

4 Thay đổi cốt lõi tại dự thảo mới doanh nghiệp phải nắm rõ

Để giúp bạn dễ theo dõi, Luật Nguyễn đã bóc tách và hệ thống lại 4 điểm mới quan trọng nhất trong Dự thảo Thông tư và Nghị định lần này:

a) Nới lỏng quy định hóa đơn điện tử cho Hộ kinh doanh trên sàn TMĐT

• Quy định cũ (Nghị định 70 & 117): Gây nghẽn dòng việc kinh doanh khi bắt buộc người bán phải xuất hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng nhỏ lẻ trên sàn.
• Đề xuất mới từ Bộ Tài chính: Hộ và cá nhân kinh doanh không phải lập hóa đơn điện tử nếu thuộc diện không chịu thuế GTGT và thuế TNCN.
• Trường hợp sàn nộp thuế thay: Nếu chủ sàn TMĐT (có chức năng thanh toán) đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo từng giao dịch, người bán cũng được miễn lập hóa đơn. Khi người mua cần hóa đơn, chính chủ sàn sẽ là bên lập và giao cho khách.

b) Không bắt buộc chữ ký số của người mua trên hóa đơn

• Bộ Tài chính làm rõ: Người mua không bắt buộc phải có chữ ký điện tử/chữ ký số, trừ trường hợp người mua có sẵn hạ tầng kỹ thuật và muốn ký số để hoàn thiện chứng từ. Điều này giải tỏa nỗi lo cho các doanh nghiệp khi bán hàng cho cá nhân hoặc đối tác nhỏ lẻ.

c) Làm rõ trách nhiệm khi "Ủy nhiệm lập hóa đơn"

• Dự thảo mới sẽ phân định rạch ròi trách nhiệm của bên bán và bên nhận ủy nhiệm trong việc: Ai là người thông báo sai sót? Ai chịu trách nhiệm hủy/thay thế hóa đơn? Ai có nghĩa vụ gửi dữ liệu cho cơ quan thuế? Quy định này giúp hạn chế tối đa tranh chấp pháp lý giữa các đối tác liên kết kinh doanh.

d) Chấp nhận dữ liệu điện tử thay cho "Văn bản thỏa thuận sai sót"

• Một tin vui cho dân kế toán: Đối với các tình huống như hủy đơn, hoàn hàng, đổi trả hoặc thay đổi giá thanh toán trên sàn TMĐT, doanh nghiệp có thể sử dụng trực tiếp dữ liệu trên hệ thống (lịch sử hủy đơn, xác nhận hoàn tiền...) để làm căn cứ điều chỉnh hóa đơn, thay vì bắt buộc phải ký văn bản thỏa thuận bằng giấy như trước.

Rủi ro pháp lý và khuyến nghị hành động từ Luật Nguyễn

Dù luật có lùi thời hạn hay giữ nguyên mốc tháng 7/2026, việc lơ là cập nhật kiến thức sẽ khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro bị phạt hành chính về hóa đơn, hoặc nghiêm trọng hơn là bị cơ quan thuế từ chối chi phí hợp lý khi quyết toán.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ doanh nghiệp của bạn:

1. Rà soát lại phân khúc chịu thuế: Nếu bạn là hộ kinh doanh trên sàn, hãy chủ động đối chiếu doanh thu để biết mình có thuộc diện được miễn lập hóa đơn theo quy định mới hay không.
2. Làm việc với đơn vị cung cấp phần mềm: Liên hệ ngay với bên giải pháp hóa đơn điện tử để hỏi về lộ trình nâng cấp hệ thống theo Dự thảo mới, đảm bảo họ sẵn sàng cập nhật khi Thông tư chính thức ban hành.
3. Chuẩn bị quy trình đối soát dữ liệu điện tử: Thiết lập quy trình lưu trữ lịch sử giao dịch trực tuyến (hủy đơn, trả hàng) thật chặt chẽ để thay thế cho văn bản thỏa thuận khi cần giải trình với cơ quan Thuế.

Kết luận

Chuyển đổi số và chuẩn hóa hóa đơn điện tử là xu hướng không thể đảo ngược. Việc hiểu đúng và đi trước một bước sẽ giúp doanh nghiệp của bạn vận hành trơn tru, không gặp rủi ro pháp lý đáng tiếc.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc thiết lập hệ thống hóa đơn, tối ưu chi phí thuế, hoặc cần tư vấn pháp lý chuyển đổi từ Hộ kinh doanh lên Doanh nghiệp, hãy liên hệ ngay với chúng tôi.