Dự án WTP 7,15 triệu USD: Bảo tồn thiên nhiên gắn liền sinh kế

Ngày 27/8/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) chính thức tổ chức họp khởi động Dự án “Thúc đẩy bảo tồn loài hoang dã và du lịch dựa vào thiên nhiên có trách nhiệm vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam” (Dự án WTP).

Được tài trợ bởi Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) với tổng kinh phí 7,15 triệu USD, dự án triển khai trong giai đoạn 2026–2030. Đây được xem là cú hích chiến lược nhằm phát huy giá trị kinh tế của thiên nhiên, tái đầu tư cho bảo tồn và tạo nguồn sinh kế xanh cho cộng đồng địa phương.

Thực Trạng Đa Dạng Sinh Học Và Bối Cảnh Triển Khai Dự Án

Việt Nam tự hào đứng trong TOP 16 quốc gia có độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới với hơn 62.600 loài. Tuy nhiên, áp lực phát triển kinh tế đang đặt ra nhiều thách thức nguy cấp:

• Sức ép từ sự suy giảm sinh cảnh: Quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất, chia cắt sinh cảnh và khai thác quá mức khiến hệ sinh thái suy thoái.
• Nguy cơ đe dọa sinh tồn: Theo Sách Đỏ Việt Nam năm 2024, gần 1.400 loài động, thực vật đang bị đe dọa sinh tồn.
• Tác động của biến đổi khí hậu: Các hiện tượng thời tiết cực đoan đẩy nhiều hệ sinh thái nguyên vẹn đến ngưỡng tới hạn, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh nguồn nước và lương thực.
• Nỗ lực quốc tế hóa: Việt Nam đã tích cực lồng ghép và nội luật hóa các công ước quốc tế để hướng tới chuỗi cung ứng xanh, quản lý chặt chẽ hệ thống rừng.

4 Hợp Phần Trọng Tâm Của Dự Án WTP (2026–2030)

Dự án WTP được thiết kế bài bản nhằm mang lại những thay đổi có tính hệ thống cho ngành du lịch sinh thái và công tác bảo tồn:

• Hợp phần 1 - Hoàn thiện thể chế, tiêu chí: Xây dựng bộ hướng dẫn kỹ thuật, tiêu chuẩn để đưa yêu cầu bảo tồn đa dạng sinh học vào quy hoạch và vận hành du lịch dựa vào thiên nhiên.
• Hợp phần 2 - Thí điểm mô hình quản lý & tài chính: Áp dụng thực tế mô hình hợp tác du lịch có trách nhiệm tại Vườn quốc gia Núi Chúa và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
• Hợp phần 3 - Nâng cao năng lực và thay đổi hành vi: Truyền thông giảm nhu cầu tiêu thụ, mua bán sản phẩm động vật hoang dã trái phép; thúc đẩy trải nghiệm du lịch tác động thấp đối với du khách và doanh nghiệp.
• Hợp phần 4 - Quản lý tri thức và giám sát: Đánh giá, tổng hợp bài học thực tiễn để nhân rộng mô hình ra toàn quốc.

Tác Động Tích Cực Đến Môi Trường Và Sinh Kế Cộng Đồng

Đặt cộng đồng địa phương vào vị trí trung tâm, dự án WTP không chỉ bảo vệ rừng mà còn giải bài toán kinh tế cho người dân sống phụ thuộc vào thiên nhiên:

• Quản lý hiệu quả 145.414 ha rừng: Tăng cường năng lực bảo tồn tại hai diện tích trọng điểm là VQG Phong Nha - Kẻ Bàng và VQG Núi Chúa.
• Đóng góp giảm phát thải: Dự kiến giảm khoảng 15,7 triệu tấn CO₂ tương đương vào mục tiêu chung về biến đổi khí hậu.
• Tạo 1.800 việc làm "xanh": Phục hồi, ổn định hoặc tạo mới các công việc bền vững, trong đó cam kết 70% dành cho phụ nữ.
• Mang lại lợi ích trực tiếp cho 3.000 người: Giúp người dân hưởng lợi trực tiếp từ các chuỗi giá trị du lịch có trách nhiệm, biến họ thành lực lượng bảo vệ rừng vững chắc nhất tại chỗ.

Bảo tồn thiên nhiên sẽ mãi là một bài toán dở dang nếu đứng tách rời khỏi lợi ích sống còn của cộng đồng địa phương. Dự án WTP trị giá 7,15 triệu USD không chỉ mang đến một nguồn tài chính quan trọng, mà cốt lõi hơn, nó xác lập một tư duy phát triển hiện đại: Thiên nhiên không phải là tài nguyên bị khai thác cạn kiệt, mà là tài sản sinh lời bền vững khi được bảo vệ đúng cách. Khi người dân có thể sống tốt từ việc giữ rừng, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên sẽ chuyển từ đối lập sang cộng sinh, tạo dựng một nền kinh tế xanh vững chắc cho thế hệ mai sau.