Điểm mới về giảm trừ y tế, giáo dục trong Thuế TNCN 2026

1. Cơ chế giảm trừ chi phí y tế và giáo dục: Bước tiến mang tính an sinh

Một trong những điểm đổi mới cốt lõi của Nghị định 253/2026/NĐ-CP là cho phép cá nhân cư trú được trừ các khoản chi thực tế cho chăm sóc sức khỏe và đào tạo của bản thân lẫn người phụ thuộc ra khỏi thu nhập chịu thuế trước khi tính toán nghĩa vụ ngân sách.

A. Hạn mức và điều kiện giảm trừ chi phí y tế

• Mức trần áp dụng: Tối đa 23 triệu đồng/năm.

• Phạm vi hợp lệ: Các khoản chi khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế nội địa thuộc danh mục do Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán.

• Yêu cầu chứng từ: Người nộp thuế bắt buộc phải cung cấp hóa đơn, chứng từ hợp pháp kèm theo Bảng kê chi phí khám, chữa bệnh theo chuẩn quy định của Bộ Y tế.

B. Hạn mức và điều kiện giảm trừ chi phí giáo dục - đào tạo

• Mức trần áp dụng: Tối đa 24 triệu đồng/năm.

• Phạm vi hợp lệ: Học phí phát sinh tại các cơ sở giáo dục trong nước từ bậc mầm non, phổ thông, học nghề, đại học cho đến các chương trình đào tạo kỹ năng chuyên môn.

• Yêu cầu chứng từ: Cần có đầy đủ hóa đơn, chứng từ thanh toán hợp lệ theo quy định tài chính hiện hành.

Tổng hạn mức giảm trừ bổ sung: Một cá nhân tận dụng tối đa hai chính sách này sẽ có thêm khoản miễn trừ lên tới 47 triệu đồng/năm vào căn cứ tính thuế.

2. Chuẩn hóa mức giảm trừ gia cảnh và Cấu trúc Biểu thuế 5 bậc

Song song với việc bổ sung chi phí y tế - giáo dục, khung quản lý thuế mới điều chỉnh quy mô các mức giảm trừ cố định và tái cấu trúc biểu thuế theo hướng thu hẹp số bậc để giảm áp lực cho nhóm thu nhập trung bình.

Định mức giảm trừ gia cảnh cố định

• Đối với bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).

• Đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng (tương đương 74,4 triệu đồng/năm).

Biểu thuế lũy tiến từng phần rút gọn (5 bậc)

3. Phân tích ngưỡng thu nhập thực tế bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế

Nhờ sự kết hợp giữa mức gia cảnh mới và các khoản giảm trừ an sinh xã hội, ngưỡng thu nhập miễn thuế của người lao động trong năm 2026 đã gia tăng rõ rệt.

Xét trường hợp mô phỏng một người lao động có 1 người phụ thuộc và áp dụng tối đa các khoản chi y tế, giáo dục (chưa tính các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc):

Tính bình quân theo tháng, tổng mức được trừ khỏi thu nhập chịu thuế đạt mức $25.616.667 \text{ VNĐ/tháng}$. Khi tính thêm các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc theo quy định, thu nhập hàng tháng của cá nhân này phải vượt mốc 28,63 triệu đồng/tháng thì mới bắt đầu phát sinh thuế TNCN ở bậc khởi điểm 5%.

4. Điều khoản chuyển tiếp và Phương thức quyết toán kỳ thuế 2026

Dù Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Luật Thuế TNCN 2025 có hiệu lực chính thức từ ngày 01/7, toàn bộ quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú đều được áp dụng thống nhất cho cả kỳ tính thuế năm 2026 (tính từ ngày 01/01/2026).

Để giản lược thủ tục hành chính, đối với số thuế đã tạm nộp hoặc kê khai trong 6 tháng đầu năm 2026 theo mặt bằng pháp lý cũ:

• Người nộp thuế và cơ quan chi trả không cần thực hiện kê khai điều chỉnh lại các tờ khai tháng/quý đã nộp.

• Toàn bộ chênh lệch nghĩa vụ thuế phát sinh từ việc điều chỉnh tăng mức giảm trừ sẽ được bù trừ, cân đối trực tiếp khi thực hiện hồ sơ quyết toán thuế TNCN năm 2026.