Siết chặt quy định tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế từ 01/7/2026

1. Bản chất pháp lý của biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trong quản lý thuế

Tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp cưỡng chế hành chính mang tính ngăn chặn nhằm bảo đảm khả năng thu hồi tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt vào ngân sách nhà nước. Thay vì chỉ áp dụng các hình thức xử lý tài sản truyền thống (như trích tiền từ tài khoản, phong tỏa tài khoản hay kê biên tài sản), việc hạn chế quyền tự do dịch chuyển của người nộp thuế cố tình chây ỳ hoặc có nguy cơ tẩu tán tài sản khi ra nước ngoài được xem là đòn bẩy pháp lý có tính răn đe cao.

Sự thay đổi từ thời điểm 01/7/2026 thể hiện sự tiệm cận của hệ thống pháp luật thuế Việt Nam với các chuẩn mực quản trị hiện đại, minh bạch hóa ngưỡng nợ và gắn trách nhiệm nghĩa vụ thuế trực tiếp tới từng cá nhân chịu trách nhiệm quản lý.

2. Phân loại các nhóm đối tượng bị áp dụng chế định tạm hoãn xuất cảnh

Căn cứ theo tính chất hoạt động kinh doanh và quy mô dư nợ, khung pháp lý mới phân định rõ ràng các điều kiện kích hoạt biện pháp hoãn xuất cảnh đối với từng nhóm chủ thể:

A. Nhóm thương nhân thể nhân và chủ hộ kinh doanh

Các cá nhân trực tiếp tham gia hoạt động thương mại, bao gồm cá nhân kinh doanh và người đại diện hộ kinh doanh, sẽ bị cơ quan quản lý thuế gửi văn bản đề nghị tạm hoãn xuất cảnh khi đáp ứng đủ các điều kiện cấu thành:

• Về quy mô nghĩa vụ: Dư nợ tiền thuế, tiền phạt hoặc tiền chậm nộp đạt từ 50 triệu đồng trở lên.

• Về yếu tố thời gian: Khoản nợ đã vượt quá thời hạn phải nộp từ 120 ngày trở lên.

• Về trạng thái pháp lý: Đang trong quá trình bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính liên quan đến quản lý thuế.

B. Nhóm người quản lý và điều hành doanh nghiệp

Đối với các tổ chức có pháp nhân, trách nhiệm nghĩa vụ thuế được ràng buộc trực tiếp vào người đại diện theo pháp luật và chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp. Biện pháp hạn chế dịch chuyển áp dụng khi tổ chức đáp ứng đủ các tiêu chí:

• Về quy mô nghĩa vụ: Tổng tiền nợ thuế của doanh nghiệp đạt từ 500 triệu đồng trở lên.

• Về yếu tố thời gian: Tình trạng nợ thuế kéo dài quá 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp.

• Về trạng thái pháp lý: Pháp nhân đã bị cơ quan thuế kích hoạt quy trình cưỡng chế hành chính về quản lý thuế.

C. Nhóm vi phạm quy định về địa điểm đăng ký hoạt động

Đối với các chủ thể (bao gồm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, người đại diện doanh nghiệp) đã bị cơ quan thuế phát hành văn bản xác minh "không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký", chế định hoãn xuất cảnh sẽ được thực thi nếu sau 120 ngày kể từ ngày thông báo mà:

• Không thực hiện hồ sơ, thủ tục khôi phục lại mã số thuế theo quy định; hoặc

• Không hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo đúng trình tự pháp luật.

D. Nhóm yếu tố nước ngoài và trường hợp xuất cảnh định cư

• Cá nhân là người nước ngoài: Bất kỳ khoản nợ thuế quá hạn nào chưa hoàn tất nghĩa vụ nộp vào ngân sách nhà nước đều có thể dẫn đến việc dừng xuất cảnh tại cửa khẩu cho đến khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

• Công dân Việt Nam xuất cảnh định cư: Người Việt Nam chuẩn bị ra nước ngoài cư trú lâu dài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài trước khi rời khỏi lãnh thổ Việt Nam buộc phải hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế phát sinh trước thời điểm xuất cảnh.
  

3. Khuyến nghị quản trị rủi ro pháp lý cho người nộp thuế

Để tránh gián đoạn các kế hoạch di chuyển quốc tế và ảnh hưởng đến uy tín giao thương, người nộp thuế cần chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro:

• Rà soát định kỳ dữ liệu nghĩa vụ thuế: Thường xuyên tra cứu trạng thái nghĩa vụ tài chính trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc ứng dụng eTax Mobile để kịp thời phát hiện các khoản nợ phát sinh do sai lệch hoặc chậm nộp.

• Cập nhật chính xác thông tin đăng ký: Đảm bảo địa chỉ trụ sở, địa chỉ kinh doanh và thông tin người đại diện pháp luật luôn trùng khớp với thực tế để tiếp nhận kịp thời các thông báo từ cơ quan quản lý.

• Thực hiện thủ tục đóng mã số thuế đúng quy trình: Khi tạm dừng hoặc chấm dứt hoạt động kinh doanh, cần chủ động hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế còn tồn đọng và làm thủ tục đóng mã số thuế theo đúng trình tự để tránh bị đưa vào danh sách vi phạm do bỏ địa chỉ kinh doanh.