Doanh nghiệp nhà nước phải hoàn tất kế hoạch cơ cấu vốn trước 31/8

Đẩy nhanh quá trình cơ cấu lại vốn nhà nước

Cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp đang được Chính phủ xác định là một nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn phát triển kinh tế 2026–2030. Trên cơ sở các chủ trương, chương trình hành động và quy định pháp luật mới được ban hành, Công điện 52/CĐ-TTg yêu cầu các cơ quan đại diện chủ sở hữu và doanh nghiệp phải chuyển nhanh từ việc xây dựng định hướng sang triển khai kế hoạch cụ thể.

Trọng tâm của quá trình này không chỉ nằm ở việc thay đổi tỷ lệ vốn nhà nước tại một doanh nghiệp, mà còn hướng đến việc tổ chức lại danh mục doanh nghiệp, phân bổ nguồn lực hợp lý và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Theo định hướng được nêu trong Công điện, quá trình sắp xếp phải bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ thất thoát và lãng phí tài sản nhà nước.

31/8/2026 là mốc thời hạn quan trọng

Một trong những yêu cầu đáng chú ý nhất là các cơ quan có thẩm quyền phải hoàn thành việc xây dựng và phê duyệt Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp giai đoạn 2026–2030 trước ngày 31/8/2026.

Đối tượng thực hiện bao gồm doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc phạm vi quản lý của các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương.

Đối với các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, yêu cầu còn được mở rộng đến việc xây dựng kế hoạch cơ cấu lại phần vốn mà chính doanh nghiệp đó đang đầu tư tại các doanh nghiệp khác.

Điều này cho thấy việc cơ cấu vốn không chỉ được thực hiện ở cấp doanh nghiệp mẹ mà còn phải được xem xét xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống đầu tư và sở hữu vốn.

Nhiều nhiệm vụ phải hoàn thành theo từng mốc thời gian

Công điện không chỉ đưa ra một thời hạn chung mà còn phân chia các nhiệm vụ theo từng mốc cụ thể.

Đối với một số doanh nghiệp thuộc danh mục được quy định tại Nghị định 57/2026/NĐ-CP, cùng với ba ngân hàng thương mại cổ phần gồm BIDV, VietinBank và Vietcombank, phương án cơ cấu lại vốn giai đoạn 2026–2030 phải được gửi Bộ Tài chính trước ngày 12/8/2026 để tổng hợp và báo cáo Thủ tướng.

Trên cơ sở các đề xuất này, Bộ Tài chính có trách nhiệm tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/8/2026 để xem xét, phê duyệt kế hoạch theo thẩm quyền.

Như vậy, tháng 8/2026 là giai đoạn đặc biệt quan trọng đối với việc hoàn thiện hệ thống kế hoạch cơ cấu vốn cho cả giai đoạn 2026–2030.

Khuyến khích sáp nhập, hợp nhất và chuyển giao doanh nghiệp

Một định hướng đáng chú ý khác là khuyến khích việc hợp nhất, sáp nhập hoặc chuyển giao doanh nghiệp trong những trường hợp phù hợp với quy định pháp luật.

Mục tiêu của việc này là hạn chế tình trạng phân tán nguồn lực, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp có thể phát huy lợi thế về quy mô, ngành nghề và khả năng phối hợp trong cùng lĩnh vực kinh tế.

Việc tổ chức lại doanh nghiệp vì vậy không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ thay đổi cơ cấu sở hữu. Quan trọng hơn, quá trình này phải hướng đến việc hình thành cơ cấu doanh nghiệp hợp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh và sử dụng hiệu quả nguồn vốn nhà nước.

Tuy nhiên, mọi phương án sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển giao vẫn phải được thực hiện trên cơ sở pháp luật và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Tăng cường giám sát hoạt động của SCIC

Công điện cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục thực hiện việc cơ cấu lại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước, hay SCIC.

Đáng chú ý, quá trình chuyển giao và quản lý phần vốn của SCIC tại các doanh nghiệp cần có cơ chế giám sát độc lập.

Yêu cầu này nhằm tăng tính minh bạch trong quản lý vốn nhà nước, đặc biệt đối với những hoạt động có liên quan đến việc chuyển giao quyền đại diện, quản lý hoặc xử lý phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Việc giám sát độc lập cũng có ý nghĩa trong việc hạn chế xung đột lợi ích và tăng trách nhiệm giải trình trong quá trình quản lý tài sản công.

Doanh nghiệp phải rà soát lại vốn điều lệ trước khi tăng vốn

Một nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là yêu cầu xác định lại vốn điều lệ trước khi thực hiện đầu tư bổ sung vốn điều lệ.

Bộ Tài chính và các cơ quan đại diện chủ sở hữu được yêu cầu đôn đốc, giám sát các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoàn thành việc xác định lại vốn điều lệ theo quy định trước khi tiến hành đầu tư bổ sung.

Điều này giúp hạn chế tình trạng bổ sung vốn khi quy mô vốn hiện có chưa được đánh giá đầy đủ, đồng thời tạo cơ sở để quyết định việc đầu tư thêm vốn dựa trên nhu cầu thực tế và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Về bản chất, đây là bước kiểm soát nhằm bảo đảm việc sử dụng thêm nguồn lực nhà nước phải có căn cứ rõ ràng.

Vai trò của Bộ Tài chính được tăng cường

Bộ Tài chính giữ vai trò quan trọng trong việc điều phối và giám sát quá trình thực hiện kế hoạch.

Cơ quan này có trách nhiệm tổng hợp đề xuất từ các cơ quan đại diện chủ sở hữu, theo dõi tiến độ, hướng dẫn và đôn đốc các bộ, ngành, địa phương cùng doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ được giao.

Ngoài ra, Bộ Tài chính còn phải tổng hợp tình hình ban hành kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước trên phạm vi cả nước và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong quý IV/2026.

Cách tổ chức này cho thấy Chính phủ đang hướng đến cơ chế theo dõi tập trung, qua đó giúp kiểm soát tiến độ thực hiện giữa các địa phương và cơ quan chủ quản.

Bộ, ngành và địa phương phải xử lý kịp thời vướng mắc

Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND tỉnh, thành phố, trách nhiệm không dừng ở việc ban hành hoặc phê duyệt kế hoạch.

Các cơ quan này còn phải trực tiếp hướng dẫn, đôn đốc và giám sát quá trình triển khai tại doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý.

Trong trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc, cơ quan có thẩm quyền phải kịp thời xem xét, xử lý hoặc phối hợp giải quyết nhằm tránh ảnh hưởng đến tiến độ cơ cấu lại vốn.

Đồng thời, nội dung Công điện phải được phổ biến đến các doanh nghiệp liên quan để bảo đảm quá trình thực hiện thống nhất và đúng thời hạn.

Doanh nghiệp nhà nước cần chủ động chuẩn bị

Đối với các tập đoàn kinh tế, tổng công ty và doanh nghiệp nhà nước, yêu cầu đặt ra là phải khẩn trương xây dựng, phê duyệt và triển khai kế hoạch cơ cấu lại vốn theo đúng quy định.

Doanh nghiệp cần rà soát danh mục đầu tư, tình hình vốn nhà nước, các khoản đầu tư tại doanh nghiệp khác và cơ cấu sở hữu hiện tại để xác định phương án phù hợp cho giai đoạn 2026–2030.

Đặc biệt, kế hoạch không nên chỉ tập trung vào việc thay đổi tỷ lệ sở hữu mà cần đánh giá hiệu quả của từng khoản đầu tư, khả năng sinh lời, vai trò của doanh nghiệp trong ngành và sự cần thiết của việc Nhà nước tiếp tục nắm giữ vốn.

Hướng đến sử dụng vốn nhà nước hiệu quả hơn

Công điện 52/CĐ-TTg được ban hành trong bối cảnh Chính phủ tiếp tục thúc đẩy đổi mới, sắp xếp và nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Điểm đáng chú ý là quá trình cơ cấu lại vốn được đặt trong một kế hoạch dài hạn đến năm 2030, thay vì chỉ xử lý từng doanh nghiệp hoặc từng khoản đầu tư riêng lẻ.

Nếu được triển khai đúng tiến độ, việc rà soát và tổ chức lại danh mục vốn nhà nước có thể tạo điều kiện tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực cần thiết, đồng thời giảm sự dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công.

Với các doanh nghiệp thuộc diện quản lý, 31/8/2026 là thời hạn cần đặc biệt lưu ý để hoàn thành kế hoạch theo yêu cầu. Việc chủ động rà soát, chuẩn bị phương án và thực hiện đúng quy trình sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu quản lý vốn nhà nước, đồng thời tạo nền tảng cho quá trình tái cơ cấu trong cả giai đoạn 2026–2030.