Rà soát, loại bỏ các thông tư liên tịch không còn phù hợp

BƯỚC TIẾP THEO TRONG QUÁ TRÌNH TINH GỌN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT

Ngày 23/7/2026, Bộ Tài chính công bố hồ sơ lấy ý kiến đối với phương án bãi bỏ một số thông tư liên tịch do Bộ trưởng Bộ Tài chính chủ trì liên tịch ban hành. Các tổ chức, cơ quan được đề nghị gửi ý kiến về Bộ Tài chính, thông qua Vụ Pháp chế, trước ngày 11/8/2026 để cơ quan soạn thảo tổng hợp và hoàn thiện hồ sơ.

Động thái này không đơn thuần là việc loại bỏ những văn bản đã cũ khỏi hệ thống pháp luật. Về bản chất, đây là một bước trong quá trình rà soát tính phù hợp của các quy định tài chính trước sự thay đổi nhanh chóng của pháp luật chuyên ngành.

Đặc biệt, các thông tư liên tịch được ban hành trong những giai đoạn pháp luật còn được tổ chức theo mô hình quản lý khác hiện nay. Khi chức năng, nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước thay đổi, nhiều chính sách mới được ban hành hoặc văn bản cấp trên được sửa đổi, việc tiếp tục duy trì những quy định không còn phù hợp có thể làm phát sinh sự chồng chéo trong quá trình áp dụng.

VÌ SAO CẦN BÃI BỎ CÁC QUY ĐỊNH ĐÃ KHÔNG CÒN PHÙ HỢP?

Một hệ thống pháp luật hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào việc ban hành quy định mới mà còn đòi hỏi phải thường xuyên loại bỏ những quy định không còn giá trị thực tiễn.

Trong nhiều trường hợp, một văn bản cũ có thể đã được thay thế về mặt chính sách nhưng vẫn xuất hiện trong hệ thống văn bản pháp luật. Điều này dễ khiến doanh nghiệp, cơ quan quản lý hoặc người thực thi phải mất thêm thời gian xác định văn bản nào đang được áp dụng, văn bản nào đã được thay thế hoặc nội dung nào còn giá trị.

Việc bãi bỏ đúng thời điểm vì vậy có ý nghĩa ở ba phương diện.

• Thứ nhất, bảo đảm tính thống nhất của pháp luật: Các quy định cũ không còn phù hợp với luật và nghị định mới được loại khỏi hệ thống, hạn chế nguy cơ áp dụng nhầm hoặc hiểu khác nhau.
• Thứ hai, giảm chi phí tuân thủ: Doanh nghiệp và cơ quan thực thi có thể dễ dàng xác định căn cứ pháp lý đang có hiệu lực, thay vì phải rà soát nhiều tầng văn bản.
• Thứ ba, nâng cao tính minh bạch: Hệ thống pháp luật được cập nhật thường xuyên sẽ giúp người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn khi tiếp cận chính sách.

Nhìn ở góc độ cải cách thể chế, đây là phần việc có ý nghĩa không kém việc xây dựng một văn bản mới. Một quy định đã hết vai trò nhưng chưa được xử lý dứt điểm vẫn có thể tạo ra “nhiễu” trong hệ thống pháp luật.

KHÔNG PHẢI CỨ BÃI BỎ LÀ SẼ TẠO RA KHOẢNG TRỐNG PHÁP LÝ

Một trong những vấn đề quan trọng nhất khi xử lý văn bản cũ là phải xác định chính xác cơ sở pháp lý thay thế.

Việc bãi bỏ một thông tư liên tịch cần được thực hiện trên nguyên tắc không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước và không khiến các chủ thể đang thực hiện chính sách rơi vào tình trạng không biết căn cứ nào để áp dụng.

Thực tế triển khai chính sách thời gian qua cho thấy Bộ Tài chính đã nhiều lần lựa chọn phương án bãi bỏ văn bản cũ sau khi xác định nội dung liên quan đã được điều chỉnh bởi hệ thống pháp luật mới.

Chẳng hạn, Thông tư số 57/2026/TT-BTC đã bãi bỏ toàn bộ Thông tư liên tịch số 103/2001/TTLT-BTC-BVGCP-BVHTT-BNG về cơ chế trợ giá đối với cước vận chuyển ấn phẩm văn hóa và giá vé máy bay của các đoàn nghệ thuật phục vụ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Bộ Tài chính cho biết việc xử lý văn bản này nhằm bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành về giá và không tạo khoảng trống pháp lý. Thông tư 57/2026/TT-BTC được ban hành ngày 21/5/2026 và có hiệu lực từ ngày 6/7/2026.

Đây là nguyên tắc quan trọng đối với đợt rà soát lần này: bãi bỏ văn bản cũ không đồng nghĩa với việc xóa bỏ chính sách nếu chính sách đó vẫn cần thiết. Trong trường hợp nội dung vẫn còn cần điều chỉnh, căn cứ pháp lý mới phải được xác định rõ để bảo đảm hoạt động quản lý được liên tục.

TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VÀ CƠ QUAN THỰC THI

Đối với doanh nghiệp, tác động đáng chú ý nhất không nằm ở việc phải thực hiện thêm một thủ tục mới mà ở khả năng xác định chính xác căn cứ pháp lý cho hoạt động của mình.

Khi các thông tư liên tịch đã lỗi thời được loại bỏ, hệ thống văn bản sẽ có xu hướng rõ ràng hơn. Doanh nghiệp có thể giảm thời gian kiểm tra lịch sử văn bản, đối chiếu các quy định liên ngành và xác định văn bản còn hiệu lực.

Điều này đặc biệt quan trọng với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chịu sự điều chỉnh đồng thời của nhiều cơ quan quản lý. Chỉ một quy định cũ còn tồn tại cũng có thể dẫn tới cách hiểu khác nhau giữa doanh nghiệp, cơ quan chuyên môn và đơn vị kiểm tra.

Đối với cơ quan nhà nước, việc bãi bỏ cũng giúp giảm nguy cơ viện dẫn một căn cứ pháp lý không còn phù hợp. Đây là điều kiện cần thiết để chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào hệ thống văn bản lịch sử sang quản lý dựa trên các quy định hiện hành, rõ ràng và có tính cập nhật cao hơn.

ĐIỂM ĐÁNG CHÚ Ý TRONG QUÁ TRÌNH HOÀN THIỆN

Hồ sơ được Bộ Tài chính công bố cho thấy quá trình xây dựng chính sách không chỉ bao gồm văn bản quy phạm pháp luật mà còn có tờ trình, báo cáo rà soát và báo cáo đánh giá tác động. Việc tổ chức lấy ý kiến rộng rãi cũng cho thấy cơ quan soạn thảo đang đặt trọng tâm vào việc kiểm tra tính cần thiết và khả năng phát sinh hệ quả sau khi bãi bỏ.

Đây là điểm cần được quan tâm bởi việc bãi bỏ một văn bản pháp luật tưởng như đơn giản nhưng thực tế có thể liên quan đến nhiều quy định dẫn chiếu khác. Nếu một văn bản đã được sử dụng làm căn cứ cho văn bản khác, việc loại bỏ nó mà không rà soát đầy đủ có thể tạo ra sự thiếu thống nhất trong hệ thống.

Do đó, hiệu quả của chính sách không chỉ được đánh giá bằng số lượng thông tư được bãi bỏ mà còn phải được nhìn nhận ở khả năng tái cấu trúc và làm rõ hệ thống căn cứ pháp lý sau khi bãi bỏ.

HƯỚNG ĐẾN HỆ THỐNG QUY ĐỊNH TÀI CHÍNH GỌN VÀ DỄ ÁP DỤNG HƠN

Việc rà soát các thông tư liên tịch là một phần của xu hướng lớn hơn trong cải cách pháp luật: giảm sự tồn tại của những quy định chồng chéo, không còn phù hợp và từng bước hình thành hệ thống pháp lý dễ tiếp cận hơn.

Đáng chú ý, trong năm 2026, Bộ Tài chính đã tiếp tục xử lý nhiều văn bản liên tịch có nội dung không còn phù hợp với hệ thống pháp luật mới. Trước đó, Thông tư số 02/2026/TT-BTC đã bãi bỏ Thông tư liên tịch số 72/2011/TTLT-BTC-BGTVT liên quan đến cơ chế quản lý tài chính đào tạo lái xe cơ giới đường bộ.

Những động thái liên tiếp này cho thấy công tác rà soát pháp luật đang được thực hiện theo hướng chủ động hơn. Thay vì chỉ tập trung vào việc ban hành chính sách mới, cơ quan quản lý đồng thời phải xác định những quy định nào không còn cần thiết, nội dung nào đã được thay thế và đâu là những văn bản cần được xử lý để tránh tồn tại song song.

Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu tích cực bởi một hệ thống pháp luật càng tinh gọn thì chi phí tìm hiểu, đối chiếu và tuân thủ pháp luật càng có khả năng giảm xuống.

Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, doanh nghiệp vẫn cần theo dõi kỹ các văn bản chính thức được ban hành sau quá trình lấy ý kiến. Chỉ khi văn bản bãi bỏ được ban hành và xác định rõ thời điểm có hiệu lực, việc đánh giá tình trạng pháp lý của từng quy định mới có thể được thực hiện một cách chắc chắn.

Nhìn tổng thể, việc Bộ Tài chính rà soát và xử lý các thông tư liên tịch đã không còn phù hợp không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật về văn bản pháp luật. Đây còn là bước quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, hạn chế xung đột pháp lý và tạo môi trường pháp lý minh bạch hơn cho người dân, doanh nghiệp. Quá trình này nếu được thực hiện đồng bộ, có kiểm soát và bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý sẽ góp phần xây dựng hệ thống pháp luật tài chính theo hướng ổn định, nhất quán, dễ tra cứu và dễ thực hiện hơn.