Chính phủ sẽ triển khai nền tảng AI hỗ trợ công vụ toàn quốc

Xây dựng nền tảng AI hỗ trợ công vụ dùng chung trên toàn quốc

Theo chương trình hành động ban hành kèm theo Nghị quyết 221/NQ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ xây dựng Đề án triển khai nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia.

Việc xây dựng đề án không chỉ dừng ở việc phát triển một phần mềm AI đơn lẻ mà hướng tới hình thành một nền tảng có tính thống nhất, có thể được khai thác trong phạm vi rộng và kết nối với hệ thống số hiện có.

Đề án cần làm rõ nhiều nội dung quan trọng như:

• Phạm vi triển khai của nền tảng;
• Các nhóm chức năng được cung cấp;
• Đối tượng sử dụng;
• Kiến trúc tổng thể của hệ thống;
• Khả năng mở rộng trong quá trình vận hành;
• Khả năng tích hợp với các nền tảng số và cơ sở dữ liệu dùng chung.

Điểm đáng chú ý là định hướng “dùng chung” trên phạm vi quốc gia. Thay vì mỗi cơ quan hoặc địa phương tự phát triển những công cụ AI riêng biệt, việc xây dựng một nền tảng thống nhất có thể tạo điều kiện hình thành môi trường công nghệ đồng bộ, hạn chế sự phân tán về dữ liệu và phần mềm.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để AI được ứng dụng sâu hơn vào hoạt động công vụ, thay vì chỉ dừng lại ở những thử nghiệm riêng lẻ tại từng cơ quan, địa phương.

Ưu tiên đưa các tiện ích AI có tính đột phá vào sử dụng

Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu phát triển và đưa vào sử dụng ngay những tiện ích có khả năng tạo chuyển biến trong phương thức làm việc.

Điều này cho thấy định hướng của Chính phủ không chỉ tập trung vào việc xây dựng hạ tầng công nghệ trong dài hạn mà còn đặt yêu cầu về khả năng ứng dụng thực tế.

AI khi được đưa vào công vụ có thể trở thành một công cụ hỗ trợ cán bộ, công chức trong quá trình xử lý công việc, khai thác thông tin và quản lý dữ liệu. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào việc xác định đúng những khâu mà AI có thể hỗ trợ và tổ chức quy trình sử dụng phù hợp.

Do đó, việc triển khai các tiện ích AI cần gắn với yêu cầu cải tiến phương thức làm việc, thay vì đơn thuần bổ sung thêm một công cụ công nghệ vào hệ thống hiện có.

Quá trình triển khai đồng thời phải bảo đảm phù hợp với các kết luận, chương trình và kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Đẩy nhanh hoàn thiện các nền tảng số và cơ sở dữ liệu quốc gia

Để AI có thể phát huy hiệu quả trong khu vực công, dữ liệu là một trong những yếu tố có tính quyết định.

Nghị quyết 221/NQ-CP vì vậy đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và đưa vào vận hành các nền tảng số, cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao thúc đẩy ứng dụng AI trong các hoạt động như quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công.

Có thể thấy, việc phát triển AI và hoàn thiện dữ liệu được đặt trong cùng một định hướng. Một nền tảng AI dù có năng lực xử lý tốt nhưng nếu thiếu dữ liệu đầy đủ, chính xác hoặc dữ liệu nằm rời rạc giữa các hệ thống thì khả năng hỗ trợ hoạt động công vụ sẽ bị hạn chế.

Vì vậy, việc đồng thời xây dựng nền tảng AI, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và phát triển các nền tảng số sẽ tạo ra hệ sinh thái công nghệ có tính liên kết cao hơn.

Dữ liệu phải bảo đảm “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra là tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống.

Dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước phải hướng tới các tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt kỹ thuật mà còn có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng quản lý và giải quyết thủ tục hành chính.

Trong thực tế, nếu cùng một thông tin nhưng được lưu trữ tại nhiều hệ thống khác nhau và không được đồng bộ, cơ quan nhà nước có thể phải mất thêm thời gian kiểm tra, đối chiếu hoặc yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin.

Ngược lại, khi dữ liệu được kết nối và chia sẻ hiệu quả, cơ quan có thẩm quyền có thể khai thác thông tin từ các hệ thống liên quan để phục vụ quá trình xử lý công việc.

Điều này góp phần giảm tình trạng dữ liệu bị chia cắt, đồng thời tạo điều kiện để chuyển từ phương thức xử lý dựa nhiều vào hồ sơ, giấy tờ sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu.

Rà soát phần mềm, nền tảng số đang triển khai tại địa phương

Bên cạnh việc xây dựng hệ thống mới, Nghị quyết 221/NQ-CP cũng đặt yêu cầu rà soát những phần mềm và nền tảng đang được triển khai tại các địa phương.

Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh quá trình chuyển đổi số diễn ra ở nhiều cấp, nhiều ngành và có thể hình thành nhiều hệ thống khác nhau.

Việc rà soát giúp xác định những phần mềm có khả năng tiếp tục khai thác, những hệ thống cần nâng cấp và những giải pháp cần được điều chỉnh để bảo đảm khả năng kết nối.

Trên cơ sở đó, cần xây dựng các tiêu chí áp dụng cũng như hướng dẫn về kết nối, chia sẻ và tích hợp dữ liệu.

Nếu thực hiện đồng bộ, việc này có thể hạn chế tình trạng mỗi địa phương sử dụng một hệ thống riêng, khó kết nối với các cơ sở dữ liệu và nền tảng chung.

Từng bước chuyển sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu

Nghị quyết cũng đề cập đến việc xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống chỉ đạo, điều hành trên môi trường số.

Hệ thống này được định hướng tích hợp đồng bộ dữ liệu không gian đa ngành, qua đó hỗ trợ quá trình quản lý, chỉ đạo và điều hành của các cấp chính quyền.

Đây là một thay đổi đáng chú ý về phương thức quản trị. Khi dữ liệu được kết nối và cập nhật thường xuyên, cơ quan quản lý có thể có cơ sở thông tin đầy đủ hơn để đánh giá tình hình, xác định vấn đề và đưa ra quyết định.

Về lâu dài, định hướng này hướng tới việc giảm sự phụ thuộc vào phương thức quản lý thủ công và tăng cường sử dụng dữ liệu làm cơ sở cho hoạt động điều hành.

Đặc biệt, trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 02 cấp được vận hành, yêu cầu liên thông dữ liệu càng trở nên quan trọng. Hệ thống quản lý cần có khả năng kết nối giữa các cấp, các ngành và các lĩnh vực để bảo đảm thông tin được lưu chuyển thống nhất.

AI trong công vụ: Không chỉ là câu chuyện về công nghệ

Điểm đáng chú ý trong định hướng của Nghị quyết 221/NQ-CP là AI không được đặt tách biệt khỏi quá trình cải cách hoạt động công vụ.

Việc xây dựng nền tảng AI dùng chung cần được nhìn nhận trong tổng thể gồm hạ tầng số, dữ liệu, phần mềm, quy trình xử lý công việc và phương thức quản trị.

Nếu chỉ đầu tư vào công nghệ nhưng dữ liệu chưa được chuẩn hóa, hệ thống không thể kết nối hoặc quy trình nghiệp vụ chưa được cải tiến thì hiệu quả của AI sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Ngược lại, khi dữ liệu được chuẩn hóa, các nền tảng có thể kết nối và quy trình được thiết kế phù hợp, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ đáng kể cho hoạt động công vụ.

Do đó, việc triển khai nền tảng AI ở quy mô quốc gia có thể được xem là một bước trong quá trình chuyển đổi từ chính quyền điện tử sang mô hình quản trị số dựa trên dữ liệu, trong đó công nghệ được sử dụng để hỗ trợ cơ quan nhà nước nâng cao hiệu quả quản lý và cung cấp dịch vụ công.

Những yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai

Việc triển khai nền tảng AI dùng chung trên phạm vi cả nước sẽ đặt ra yêu cầu cao về tính đồng bộ giữa các cơ quan, địa phương và hệ thống dữ liệu.

Trước hết, cần có kiến trúc tổng thể đủ linh hoạt để nền tảng có thể tích hợp với nhiều cơ sở dữ liệu và hệ thống chuyên ngành khác nhau.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn về dữ liệu và khả năng kết nối cũng cần được thống nhất. Nếu các hệ thống sử dụng tiêu chuẩn khác nhau hoặc không bảo đảm khả năng liên thông, mục tiêu xây dựng một nền tảng dùng chung sẽ gặp nhiều hạn chế.

Ngoài vấn đề kỹ thuật, việc ứng dụng AI trong hoạt động công vụ cũng đòi hỏi chú trọng đến an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu, phân quyền khai thác và trách nhiệm của người sử dụng. AI có thể hỗ trợ xử lý công việc nhưng không đồng nghĩa với việc mọi quyết định quản lý đều có thể giao hoàn toàn cho hệ thống tự động.

Do đó, việc xây dựng nền tảng AI cần song hành với quy trình quản trị, kiểm soát và đánh giá hiệu quả sử dụng.