Tân sinh viên cần cảnh giác 5 “bẫy” lừa đảo trước năm học mới

Từ nhu cầu thực tế đến những chiếc “bẫy” được dựng sẵn

Thời điểm chuẩn bị nhập học thường kéo theo hàng loạt nhu cầu cấp thiết như tìm nơi ở, hoàn tất thủ tục, mua sắm đồ dùng, tìm việc bán thời gian hay tham gia các nhóm dành cho sinh viên khóa mới. Đây cũng chính là những “điểm chạm” mà kẻ gian có thể lợi dụng để tiếp cận nạn nhân.

Điểm nguy hiểm là các thủ đoạn hiện nay không nhất thiết bắt đầu bằng một yêu cầu chuyển tiền trực tiếp. Đối tượng có thể tạo dựng một câu chuyện hợp lý, sử dụng hình ảnh, giấy tờ, logo hoặc tên gọi gần giống tổ chức thật để tạo lòng tin. Sau khi nạn nhân tương tác, chúng từng bước thu thập thông tin, dẫn dụ truy cập liên kết hoặc tạo áp lực tâm lý nhằm khiến nạn nhân hành động trong trạng thái mất bình tĩnh.

Vì vậy, điều đáng lưu ý không chỉ là “không chuyển tiền cho người lạ”, mà còn phải kiểm soát cả thông tin cá nhân, tài khoản trực tuyến và các thao tác được thực hiện theo hướng dẫn từ nguồn chưa xác thực.

Phòng trọ giá rẻ: Đừng để mức giá đánh bại sự tỉnh táo

Tân sinh viên thường phải tìm chỗ ở trong thời gian ngắn, trong khi nguồn phòng phù hợp tại các khu vực gần trường có thể hạn chế. Nắm bắt tâm lý này, kẻ gian có thể đăng thông tin về những căn phòng có vị trí thuận tiện, hình ảnh đẹp nhưng giá thuê thấp bất thường.

Khi người thuê bày tỏ sự quan tâm, đối tượng có thể viện nhiều lý do để thúc giục đặt cọc trước, chẳng hạn có nhiều người đang hỏi thuê, chủ nhà ở xa hoặc cần giữ phòng trong ngày. Sau khi nhận được tiền, chúng có thể cắt liên lạc hoặc tiếp tục yêu cầu thêm các khoản phí khác.

Nguyên tắc quan trọng là không đặt cọc chỉ dựa trên hình ảnh và lời giới thiệu trên mạng. Người thuê nên trực tiếp kiểm tra địa chỉ, tình trạng phòng, người có quyền cho thuê và các điều kiện trong hợp đồng trước khi thanh toán.

Giả danh nhà trường: Đánh vào thời điểm phụ huynh và sinh viên dễ lo lắng

Các khoản học phí, lệ phí, thủ tục nhập học và thông tin học bổng thường được sinh viên đặc biệt quan tâm. Đây là cơ sở để kẻ gian tạo ra những thông báo có hình thức giống văn bản của trường, sau đó yêu cầu người nhận thực hiện một thao tác gấp.

Một đường link lạ, mã QR không rõ nguồn gốc hoặc tài khoản ngân hàng đứng tên cá nhân có thể là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Đáng nói, việc cung cấp thông tin cá nhân theo các biểu mẫu giả cũng có thể khiến nạn nhân đối mặt với những rủi ro tiếp theo, ngay cả khi chưa mất tiền ngay lập tức.

Phụ huynh và sinh viên nên chủ động kiểm tra thông tin trên website, ứng dụng, email hoặc các kênh liên lạc chính thức của cơ sở giáo dục. Khi có sự khác biệt giữa thông báo nhận được và thông tin công khai của nhà trường, cần dừng giao dịch và xác minh trực tiếp.

Việc làm thêm “nhàn hạ, thu nhập cao” và cái giá phải trả

Tìm việc làm thêm là nhu cầu phổ biến của sinh viên. Lợi dụng mong muốn có thêm thu nhập, đối tượng lừa đảo có thể đưa ra những công việc đơn giản nhưng quảng cáo mức thù lao hấp dẫn.

Sau khi tạo được niềm tin, nạn nhân có thể bị yêu cầu đóng phí hồ sơ, tiền bảo đảm, phí đồng phục hoặc chuyển tiền để hoàn thành một chuỗi nhiệm vụ. Một số trường hợp còn được hứa hẹn sẽ hoàn lại tiền kèm hoa hồng sau khi hoàn tất nhiệm vụ.

Một công việc hợp pháp cần có thông tin rõ ràng về đơn vị tuyển dụng, vị trí, nhiệm vụ, thù lao và phương thức làm việc. Yêu cầu người tìm việc phải liên tục chuyển tiền để được nhận việc hoặc nhận hoa hồng là dấu hiệu cảnh báo rất mạnh.

“Bắt cóc online”: Khi nạn nhân bị cô lập khỏi gia đình

Đây là thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm bởi thiệt hại không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn liên quan đến khả năng kiểm soát tâm lý và sự an toàn của nạn nhân.

Kẻ gian có thể giả danh Công an hoặc cơ quan chức năng, thông báo rằng sinh viên có liên quan đến một vụ án nghiêm trọng. Sau đó, chúng tạo sức ép bằng những lời đe dọa về trách nhiệm pháp lý, yêu cầu giữ bí mật và không được nói chuyện với người thân.

Khi nạn nhân đã hoảng sợ, đối tượng tiếp tục hướng dẫn di chuyển đến một địa điểm khác, duy trì cuộc gọi video hoặc thực hiện những yêu cầu nhằm kiểm soát hành vi. Mục đích cuối cùng có thể là ép chuyển tiền hoặc thu thập hình ảnh, video để tiếp tục uy hiếp.

Điểm mấu chốt cần ghi nhớ là không một cuộc gọi đáng ngờ nào có thể thay thế quy trình xác minh chính thức của cơ quan chức năng. Khi nhận được thông tin nghiêm trọng, sinh viên cần tìm cách liên hệ ngay với gia đình và cơ quan chức năng bằng kênh độc lập, thay vì làm theo chỉ dẫn của người gọi.

Lộ thông tin cá nhân có thể mở đường cho nhiều vụ lừa đảo khác

Một rủi ro thường bị xem nhẹ là việc tham gia các nhóm sinh viên hoặc điền biểu mẫu trực tuyến không rõ nguồn gốc. Những nhóm giả mạo có thể được tạo ra với tên gọi, hình ảnh và nội dung gần giống cộng đồng chính thức của trường.

Thông qua các biểu mẫu khảo sát, đăng ký hoạt động hoặc nhận quà, kẻ gian có thể tìm cách thu thập số điện thoại, thông tin định danh, tài khoản ngân hàng và nhiều dữ liệu khác.

Dữ liệu bị đánh cắp có thể tiếp tục được sử dụng để dựng các kịch bản lừa đảo khác. Vì vậy, bảo vệ thông tin cá nhân phải được xem là một lớp phòng thủ quan trọng, tương đương với việc bảo vệ tiền trong tài khoản.

5 nguyên tắc giúp sinh viên tự bảo vệ mình

Một là, xác minh trước khi hành động. Bất cứ yêu cầu thanh toán, cung cấp thông tin hoặc truy cập đường link nào cũng cần được kiểm tra từ nguồn chính thức.

Hai là, không để bị thúc ép. Các câu nói như “phải chuyển ngay”, “chỉ còn một suất”, “nếu không làm sẽ bị hủy” thường được sử dụng để khiến nạn nhân không kịp suy nghĩ.

Ba là, tuyệt đối bảo vệ thông tin nhạy cảm. CCCD, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP và dữ liệu xác thực không nên được cung cấp cho các cá nhân hoặc đường dẫn chưa được kiểm chứng.

Bốn là, kiểm tra độc lập. Nếu nhận được thông báo liên quan đến học phí, học bổng, nhập học hoặc các vấn đề pháp lý, hãy tự tìm số điện thoại và kênh liên hệ chính thức để xác minh thay vì gọi lại số do đối tượng cung cấp.

Năm là, báo ngay khi phát hiện bất thường. Việc thông báo sớm cho gia đình, nhà trường và cơ quan Công an có thể giúp ngăn chặn thiệt hại tiếp diễn và hỗ trợ xử lý vụ việc.

Cảnh giác không có nghĩa là từ chối mọi giao dịch trực tuyến

Sinh viên vẫn có thể sử dụng các nền tảng trực tuyến để tìm phòng, tìm việc, hoàn tất thủ tục hoặc trao đổi với nhà trường. Vấn đề nằm ở việc phân biệt giữa một giao dịch hợp pháp và một kịch bản được thiết kế để thao túng tâm lý.

Một thông tin càng hấp dẫn nhưng càng yêu cầu người nhận phải quyết định ngay thì càng cần được kiểm chứng kỹ. Đặc biệt, khi một yêu cầu liên quan đồng thời đến tiền bạc, dữ liệu cá nhân và tính khẩn cấp, người nhận nên dừng lại trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào.

Trong môi trường số, sự bình tĩnh chính là một lớp “lá chắn” quan trọng. Tân sinh viên và phụ huynh càng chủ động kiểm chứng thông tin, càng giảm khả năng trở thành mục tiêu của những kịch bản lừa đảo được ngụy trang dưới danh nghĩa nhà trường, doanh nghiệp hoặc cơ quan chức năng.