Ly hôn rồi mới chia tài sản: Pháp luật quy định thế nào?

1. Có thể ly hôn trước và chia tài sản sau không?

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc phân chia tài sản khi ly hôn trước hết do vợ chồng tự thỏa thuận. Chỉ khi một hoặc cả hai bên có yêu cầu mà không thể thống nhất thì Tòa án mới xem xét giải quyết.

Điều này đồng nghĩa với việc trong quá trình giải quyết ly hôn, vợ chồng có thể không yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung. Khi đó, Tòa án chỉ giải quyết những vấn đề nằm trong phạm vi yêu cầu của các bên.

Sau khi bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực, tài sản chưa được giải quyết vẫn có thể tiếp tục được phân chia. Hai bên có thể tự thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết bằng một vụ án riêng về chia tài sản sau ly hôn.

Do đó, việc chưa chia tài sản tại thời điểm ly hôn không làm mất quyền yêu cầu phân chia tài sản của mỗi bên.

2. Tài sản chưa chia sau ly hôn được xác định như thế nào?

Một trong những vấn đề dễ phát sinh tranh chấp nhất là xác định tài sản thuộc về ai sau khi quan hệ hôn nhân đã chấm dứt.

Nếu tài sản được xác định là tài sản chung của vợ chồng nhưng chưa được phân chia thì việc ly hôn không làm tài sản đó tự động chuyển thành tài sản riêng của người đang quản lý hoặc đứng tên.

Đặc biệt, đối với nhà đất, việc một người đứng tên trên Giấy chứng nhận không phải là căn cứ duy nhất để khẳng định đó là tài sản riêng. Khi giải quyết tranh chấp, cần xem xét nguồn gốc tài sản, thời điểm hình thành, nguồn tiền tạo lập, thỏa thuận giữa vợ chồng và các chứng cứ khác.

Trường hợp không có căn cứ chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng thì tài sản có thể được xác định là tài sản chung theo quy định pháp luật.

3. Sau khi ly hôn, vợ chồng có thể chia tài sản bằng cách nào?

3.1. Thỏa thuận phân chia tài sản

Đây thường là phương án đơn giản và ít phát sinh chi phí tranh chấp hơn. Hai bên có thể thống nhất người nhận từng tài sản, tỷ lệ giá trị được hưởng hoặc việc một bên nhận tài sản và thanh toán lại phần giá trị cho bên còn lại.

Đối với tài sản phải đăng ký như quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc phương tiện, việc thực hiện thỏa thuận còn phải tuân thủ quy định về công chứng, chứng thực và đăng ký biến động nếu pháp luật chuyên ngành có yêu cầu.

Một thỏa thuận rõ ràng nên xác định cụ thể tài sản, giá trị, quyền của mỗi bên, nghĩa vụ thanh toán và thời điểm hoàn tất việc chuyển giao để hạn chế tranh chấp về sau.

3.2. Yêu cầu Tòa án giải quyết

Nếu không đạt được tiếng nói chung, một trong hai bên có thể khởi kiện yêu cầu chia tài sản sau ly hôn.

Khi đó, Tòa án sẽ xem xét phạm vi tài sản tranh chấp, nguồn gốc hình thành, công sức đóng góp, nghĩa vụ tài chính và các chứng cứ do các bên cung cấp.

Đối với tranh chấp liên quan đến bất động sản, thẩm quyền của Tòa án được xác định theo quy định tố tụng, trong đó cần đặc biệt lưu ý nguyên tắc Tòa án nơi có bất động sản.

4. Tòa án có chia tài sản đúng 50/50 không?

Không phải mọi trường hợp tài sản chung đều được chia chính xác theo tỷ lệ 50% cho mỗi người.

Nguyên tắc chia đôi chỉ là cơ sở ban đầu. Khi quyết định tỷ lệ và phương thức phân chia, Tòa án phải đánh giá nhiều yếu tố, bao gồm hoàn cảnh của mỗi bên, công sức đóng góp vào việc tạo lập và duy trì khối tài sản, lợi ích chính đáng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghề nghiệp và lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Đáng chú ý, công sức đóng góp không chỉ được đánh giá bằng số tiền trực tiếp bỏ ra. Việc chăm sóc gia đình, nuôi dưỡng con cái và đóng góp vào đời sống chung cũng có thể được xem xét khi xác định công sức của mỗi bên.

Vì vậy, không nên mặc định rằng người có thu nhập cao hơn sẽ đương nhiên được nhận phần tài sản lớn hơn.

5. Cần lưu ý gì khi để tài sản lại sau ly hôn?

Việc chưa chia tài sản có thể giúp quá trình ly hôn diễn ra thuận lợi hơn, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp nếu hai bên không xác định rõ tình trạng pháp lý của tài sản.

Đặc biệt, với nhà đất có giá trị lớn, vợ chồng nên lập văn bản ghi nhận rõ tài sản nào chưa phân chia, hiện do ai quản lý và việc phân chia sẽ được thực hiện theo phương án nào.

Nếu tài sản liên quan đến khoản vay, thế chấp hoặc nghĩa vụ với người thứ ba, cần xác định đồng thời trách nhiệm thanh toán để tránh trường hợp một bên nhận tài sản nhưng bên còn lại vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ.

Nhìn chung, pháp luật không bắt buộc vợ chồng phải giải quyết toàn bộ tài sản cùng thời điểm với việc ly hôn. Tuy nhiên, càng để lâu, việc xác định nguồn gốc, giá trị và tình trạng pháp lý của tài sản càng có thể trở nên phức tạp. Vì vậy, nếu chưa thể chia ngay, các bên nên có thỏa thuận rõ ràng để bảo vệ quyền lợi của mình.