Sửa Luật Nhà ở: Mở rộng cơ hội tiếp cận chỗ ở ổn định

1. Lấy khả năng tiếp cận nhà ở làm trọng tâm

Định hướng lớn của việc sửa đổi Luật Nhà ở là chuyển trọng tâm chính sách từ việc chỉ khuyến khích sở hữu nhà sang bảo đảm người dân có điều kiện tiếp cận một chỗ ở phù hợp, an toàn và ổn định.

Theo đó, hệ thống chính sách được định hướng phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu của từng nhóm dân cư. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý trong bối cảnh giá nhà tại nhiều đô thị tăng cao, khiến việc sở hữu nhà trở thành mục tiêu khó đạt được đối với một bộ phận người lao động.

Bên cạnh nhà ở thương mại và nhà ở chính sách, dự thảo đặc biệt chú trọng đến nhà ở cho thuê như một giải pháp bổ trợ cho nhóm người chưa có khả năng mua nhà.

2. Nhà ở cho thuê được định hướng thành phân khúc quan trọng

Một nội dung mới đáng chú ý là đề xuất xây dựng riêng cơ chế phát triển nhà ở cho thuê.

Chính sách này hướng tới việc hình thành nguồn cung nhà cho thuê ổn định từ cả khu vực nhà nước và tư nhân. Dự thảo dự kiến quy định về đối tượng thuê, hình thức đầu tư, tiêu chuẩn dự án, giá thuê, cơ chế quản lý và các chính sách khuyến khích chủ đầu tư tham gia.

Việc phát triển nguồn cung cho thuê nếu được thực hiện hiệu quả có thể tạo thêm lựa chọn cho người lao động, người có thu nhập trung bình và thấp, người trẻ chưa đủ khả năng tích lũy để mua nhà.

Ngoài ra, dự thảo còn đặt vấn đề phát triển nhà lưu trú dành cho chuyên gia và người lao động ngoài khu công nghiệp. Đây là hướng chính sách có ý nghĩa đối với những địa bàn đang đô thị hóa và thu hút nhiều hoạt động sản xuất, đầu tư.

3. Đẩy mạnh phân quyền, 20/21 thủ tục về địa phương

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo.

Theo định hướng được trình, 20/21 thủ tục thuộc lĩnh vực nhà ở sẽ được phân cấp cho chính quyền địa phương. Đồng thời, dự thảo đề xuất cắt giảm một số điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa các thủ tục hành chính hiện hành.

Việc đưa thẩm quyền giải quyết về địa phương có thể giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ và hạn chế tình trạng phải qua nhiều cấp trung gian. Tuy nhiên, phân quyền càng mạnh càng đòi hỏi cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng để bảo đảm việc áp dụng chính sách thống nhất.

4. Kiểm soát chặt việc hưởng chính sách nhà ở

Mở rộng chính sách hỗ trợ nhà ở đồng thời đặt ra yêu cầu ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục xác định rõ nhóm đối tượng được ưu tiên, tiêu chí thụ hưởng và nguồn lực thực hiện. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các chương trình có hỗ trợ từ ngân sách hoặc quỹ nhà ở do Nhà nước quản lý.

Nếu tiêu chí không rõ ràng hoặc cơ chế kiểm tra chưa hiệu quả, chính sách ưu đãi có thể bị lợi dụng để đầu cơ hoặc chuyển lợi ích cho những người không thuộc nhóm cần hỗ trợ.

Do đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về đối tượng thụ hưởng, công khai thông tin và tăng cường hậu kiểm là những yếu tố cần được chú trọng khi hoàn thiện dự thảo.

5. Tiếp tục hoàn thiện quy định về chung cư

Các vấn đề liên quan đến nhà chung cư cũng cần được tiếp tục xử lý trong quá trình sửa luật, đặc biệt là tranh chấp về phần sở hữu chung và riêng, hoạt động của ban quản trị và ban quản lý.

Đáng chú ý, khái niệm “chung cư có thời hạn” được đưa vào dự thảo nhưng cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục cân nhắc để tránh nhầm lẫn với quy định về thời hạn sử dụng công trình.

Đây là vấn đề cần được quy định minh bạch bởi có thể tác động trực tiếp đến quyền sở hữu, giá trị tài sản, nghĩa vụ của chủ sở hữu cũng như phương án xử lý khi công trình hết thời hạn sử dụng.

6. Tác động dự kiến đối với thị trường nhà ở

Nếu được hoàn thiện và ban hành, các chính sách mới có thể tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận nhà ở tại Việt Nam.

Việc mở rộng nhà ở cho thuê giúp người dân có thêm lựa chọn thay vì bắt buộc phải sở hữu nhà. Phân quyền cho địa phương có thể làm thủ tục nhanh hơn, trong khi việc kiểm soát đối tượng thụ hưởng giúp nguồn lực hỗ trợ được sử dụng đúng mục đích.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng triển khai tại từng địa phương, nguồn vốn dành cho chính sách nhà ở và cơ chế kiểm soát thị trường. Vì vậy, quá trình hoàn thiện Luật Nhà ở cần đồng thời giải quyết bài toán phát triển nguồn cung, khả năng chi trả và tính minh bạch trong tiếp cận chính sách.