Siết chặt quản lý livestream bán hàng

1. Cơ chế định danh điện tử và giải pháp triệt tiêu tài khoản "ảo"

Hoạt động bán hàng qua video trực tiếp (livestream) phát triển bùng nổ nhưng cũng phát sinh nhiều hệ lụy về gian lận thương mại do tính vô danh trên không gian mạng. Khung pháp lý mới đã xác lập cơ chế quản lý tận gốc thông qua nghĩa vụ xác thực thông tin.

• Ràng buộc điều kiện tham gia: Cá nhân hoặc tổ chức thực hiện phát sóng bán hàng phải hoàn tất thủ tục định danh trước khi cung cấp dịch vụ hay giới thiệu sản phẩm.

• Tích hợp dữ liệu định danh quốc gia: Việc kết nối với hệ thống định danh điện tử quốc gia giúp cơ quan quản lý xóa bỏ triệt để các "tài khoản ảo" - vốn là công cụ bị lạm dụng để tiêu thụ hàng giả, hàng nhái hoặc trốn thuế.

• Trách nhiệm đối soát thông tin: Người trực tiếp livestream có quyền và nghĩa vụ từ chối hợp tác quảng bá cho các chủ thể kinh doanh không cung cấp đầy đủ thông tin pháp lý theo quy định.
   

  

2. Ràng buộc pháp lý đối với KOL, KOC và người truyền tải quảng cáo

Thay vì chỉ đóng vai trò người đại diện thương hiệu hoặc đưa ra ý kiến cá nhân đơn thuần, KOL, KOC và những người có tầm ảnh hưởng lớn (influencers) hiện đã được xác định là một chủ thể pháp lý mang nghĩa vụ cụ thể trong chuỗi cung ứng thương mại.

Kiểm soát nội dung phát ngôn và chất lượng công bố

• Cấm thổi phồng công dụng: Người thực hiện quảng cáo không được đưa ra thông tin gian dối, gây hiểu lầm hoặc công bố tính năng sản phẩm vượt quá nội dung đã được cơ quan chuyên môn phê duyệt.

• Yêu cầu chứng cứ khoa học: Mọi tuyên bố về chất lượng, nguồn gốc hay giá cả phải dựa trên tài liệu xác minh hợp pháp, loại bỏ hoàn toàn các hình thức quảng bá cảm tính hoặc dựa trên kịch bản sai sự thật.

Trách nhiệm liên đới trước pháp luật

Người chuyển tải sản phẩm quảng cáo phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với nội dung thông tin do mình phát ngôn. Việc vi phạm không chỉ dừng lại ở phạt tiền hành chính mà còn có thể bị xử lý hình sự nếu hành vi có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng hoặc tiếp tay cho kinh doanh hàng cấm, hàng giả.

3. Trách nhiệm giám sát và quản trị nội dung của các nền tảng số

Nền tảng thương mại điện tử và các mạng xã hội có tính năng giao dịch trực tuyến không còn đứng ngoài cuộc với tư cách trung gian thuần túy, mà phải gánh vác trách nhiệm quản trị sinh thái kinh doanh.

1. Lưu trữ và cung cấp dữ liệu: Nền tảng có nghĩa vụ lưu vết toàn bộ thông tin giao dịch, dữ liệu phát sóng trực tiếp và thông tin chủ tài khoản nhằm phục vụ công tác thanh tra, truy vết của lực lượng chức năng.

2. Cơ chế gỡ bỏ tức thì: Xây dựng thuật toán và bộ phận nhân sự rà soát để kịp thời ngăn chặn, ẩn hoặc xóa bỏ các buổi livestream có dấu hiệu vi phạm ngay khi phát hiện hoặc nhận được yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.

3. Phối hợp tố tụng: Chủ động cung cấp thông tin và phối hợp xử lý đối với các gian hàng, tài khoản có hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.

4. Xử lý vi phạm và định hướng tuân thủ cho doanh nghiệp

Thực tế thời gian qua, Bộ Công an và các cơ quan chức năng đã khởi tố, xử lý nhiều cá nhân nổi tiếng trên mạng xã hội do vi phạm nghiêm trọng trong hoạt động bán hàng trực tuyến và quảng cáo sai sự thật. Điều này cho thấy quyết tâm làm sạch môi trường số của Nhà nước.

Toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử cần chủ động chuyển đổi mô hình vận hành:

• Đối với chủ hàng: Chuẩn hóa toàn bộ hồ sơ công bố chất lượng, chứng nhận nguồn gốc xuất xứ trước khi đưa sản phẩm lên sóng livestream.

• Đối với người livestream/KOL/KOC: Thiết lập quy trình thẩm định sản phẩm và hồ sơ pháp lý kỹ lưỡng trước khi nhận hợp đồng quảng cáo.

• Đối với người tiêu dùng: Tăng cường cảnh giác, ưu tiên lựa chọn các kênh bán hàng đã được xác thực định danh đầy đủ.