Đề xuất giảm 30% thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ

Ngày 7/8, Bộ Tài chính công khai dự thảo Nghị quyết để lấy ý kiến đối với chính sách giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp dành cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý của đề xuất là chính sách được thiết kế theo quy mô doanh thu. Theo đó, những hộ, cá nhân kinh doanh có tổng doanh thu trong năm 2026 và năm 2027 không vượt quá 10 tỷ đồng sẽ thuộc diện được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp tương ứng với kỳ tính thuế của từng năm.

Cùng với nhóm kinh doanh cá thể, doanh nghiệp và tổ chức có tổng doanh thu không quá 10 tỷ đồng trong mỗi năm 2026 và 2027 cũng được đề xuất áp dụng mức giảm 30% đối với số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

Như vậy, chính sách không chỉ hướng tới một nhóm đối tượng riêng lẻ mà bao phủ cả khu vực hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô doanh thu tương đối nhỏ. Đây là nhóm đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, thương mại và cung ứng dịch vụ nhưng thường có khả năng chống chịu trước biến động thị trường thấp hơn các doanh nghiệp quy mô lớn.

Giảm nghĩa vụ thuế để tạo thêm dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh

Về bản chất, việc giảm thuế 30% có thể tạo thêm một phần nguồn lực tài chính cho người nộp thuế trong giai đoạn chính sách được áp dụng.

Đối với hộ và cá nhân kinh doanh, khoản thuế được giảm có thể góp phần bổ sung nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh, duy trì dòng tiền hoặc đáp ứng các khoản chi phí phát sinh trong quá trình vận hành.

Trong khi đó, đối với doanh nghiệp, việc giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp có thể giúp giữ lại thêm một phần lợi nhuận để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nguồn lực này có thể được sử dụng cho các nhu cầu như duy trì hoạt động, mở rộng quy mô hoặc củng cố khả năng tài chính.

Tờ trình của Bộ Tài chính cho thấy mục tiêu trọng tâm của chính sách là hỗ trợ trực tiếp khu vực hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, từ đó tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh nền kinh tế cần tiếp tục duy trì động lực tăng trưởng.

Điểm đáng chú ý là thay vì hỗ trợ theo cách dàn trải, đề xuất tập trung vào nhóm có doanh thu đến 10 tỷ đồng. Cách tiếp cận này hướng nguồn lực chính sách tới khu vực có quy mô tương đối nhỏ và được kỳ vọng có nhu cầu lớn hơn về việc giảm áp lực chi phí.

Chính sách dự kiến áp dụng trong hai năm

Nếu được Quốc hội thông qua, Nghị quyết dự kiến có hiệu lực kể từ ngày được thông qua và áp dụng đối với kỳ tính thuế của năm 2026 và năm 2027.

Việc giới hạn thời gian thực hiện trong hai năm cho thấy đây là một chính sách hỗ trợ có thời hạn, thay vì tạo ra một cơ chế giảm thuế lâu dài.

Theo phương án được đưa ra, mức giảm 30% được xác định trên số thuế phải nộp của kỳ tính thuế tương ứng. Điều này đồng nghĩa với việc chính sách được gắn với kết quả tính thuế của từng năm và không phải là một mức miễn hoặc giảm cố định áp dụng chung cho tất cả đối tượng.

Đối tượng kinh doanh cũng cần đáp ứng điều kiện về tổng doanh thu theo ngưỡng 10 tỷ đồng trong từng năm thuộc phạm vi chính sách.

Ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu hơn 6.700 tỷ đồng

Việc giảm nghĩa vụ thuế tất nhiên sẽ tác động trực tiếp đến nguồn thu ngân sách Nhà nước. Bộ Tài chính đã tính toán tác động tài chính của phương án và dự kiến ngân sách sẽ giảm khoảng 6.701 tỷ đồng trong hai năm thực hiện.

Cụ thể, trong năm 2026, số thu ngân sách dự kiến giảm khoảng 3.191 tỷ đồng. Trong đó, phần giảm thuế thu nhập cá nhân đối với hộ và cá nhân kinh doanh khoảng 929 tỷ đồng; số giảm thuế thu nhập doanh nghiệp ước khoảng 2.262 tỷ đồng.

Sang năm 2027, tác động đến ngân sách được dự kiến ở mức khoảng 3.510 tỷ đồng. Trong đó, thuế thu nhập cá nhân giảm khoảng 1.022 tỷ đồng và thuế thu nhập doanh nghiệp giảm khoảng 2.488 tỷ đồng.

Có thể thấy, phần giảm thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn hơn so với thuế thu nhập cá nhân trong tổng tác động ngân sách.

Đây là chi phí tài khóa mà Nhà nước dự kiến chấp nhận để đổi lấy mục tiêu hỗ trợ khu vực sản xuất, kinh doanh có quy mô nhỏ, qua đó kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế.

Bài toán cân bằng giữa hỗ trợ doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách

Mọi chính sách giảm thuế đều đặt ra bài toán cân đối giữa hai mục tiêu: hỗ trợ người nộp thuế trong ngắn hạn và bảo đảm nguồn lực ngân sách cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Với phương án đang được đề xuất, ngân sách chấp nhận giảm hơn 6.700 tỷ đồng trong hai năm. Tuy nhiên, xét ở góc độ chính sách kinh tế, phần nguồn thu giảm này được kỳ vọng góp phần giúp khu vực kinh doanh duy trì hoạt động, từ đó tạo ra tác động lan tỏa tới sản xuất, việc làm, tiêu dùng và các khoản thu ngân sách khác.

Đối với doanh nghiệp nhỏ, sức ép về chi phí thường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì dòng tiền. Vì vậy, giảm nghĩa vụ thuế có thể được xem là một công cụ hỗ trợ nhằm tăng khả năng chủ động tài chính trong giai đoạn chính sách có hiệu lực.

Với hộ và cá nhân kinh doanh, việc giảm thuế cũng có ý nghĩa ở khía cạnh tạo thêm dư địa để duy trì hoạt động kinh doanh và phục hồi sau những biến động của thị trường.

Ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng là tiêu chí quan trọng

Một trong những nội dung cần được quan tâm khi dự thảo tiếp tục được hoàn thiện là cách xác định và áp dụng ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng.

Do chính sách được xây dựng dựa trên quy mô doanh thu, việc xác định đúng đối tượng sẽ có vai trò quan trọng trong quá trình triển khai. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý bảo đảm chính sách hỗ trợ đến đúng nhóm được hưởng ưu đãi.

Đồng thời, việc áp dụng chính sách theo từng kỳ tính thuế cũng giúp xác định rõ phạm vi hưởng ưu đãi trong từng năm 2026 và 2027.

Trong quá trình lấy ý kiến, những quy định liên quan đến đối tượng, điều kiện, cách xác định doanh thu và số thuế được giảm sẽ là những nội dung cần tiếp tục được làm rõ để hạn chế cách hiểu khác nhau khi thực hiện.

Tác động kỳ vọng vượt ra ngoài khoản thuế được giảm

Nếu chính sách được thông qua và triển khai hiệu quả, tác động của việc giảm thuế có thể không chỉ nằm ở con số hơn 6.700 tỷ đồng ngân sách giảm thu.

Đối với khu vực kinh doanh, lợi ích trực tiếp là giảm số thuế phải nộp. Nhưng ở góc độ rộng hơn, nguồn lực giữ lại có thể quay trở lại nền kinh tế thông qua hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Đặc biệt, nhóm doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhỏ có số lượng lớn và hiện diện rộng trong nền kinh tế. Vì vậy, một chính sách hỗ trợ đúng đối tượng có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng nếu các nguồn lực được bổ sung thực sự được sử dụng để duy trì và mở rộng hoạt động.

Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng của chính sách sẽ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận đúng đối tượng, cách thức triển khai và mức độ mà khoản thuế được giảm thực sự chuyển hóa thành nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Dự kiến tạo thêm động lực tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2027

Theo Bộ Tài chính, đề xuất giảm thuế được xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế vẫn cần thêm động lực tăng trưởng. Việc hỗ trợ khu vực hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ được kỳ vọng giúp giảm chi phí và tạo điều kiện để các chủ thể kinh tế duy trì, phục hồi hoặc mở rộng hoạt động.

Nếu được Quốc hội thông qua, chính sách sẽ tạo ra một khoảng thời gian hỗ trợ cụ thể trong hai năm 2026 và 2027. Đây cũng là giai đoạn để đánh giá mức độ tác động của chính sách đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như nguồn thu ngân sách.

Hiện đề xuất mới đang ở giai đoạn lấy ý kiến. Các nội dung cụ thể có thể tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.