Quy định tiền bản quyền phát thanh, truyền hình và điện ảnh 2026

Bước ngoặt pháp lý trong việc định giá và chi trả tiền bản quyền từ 01/09/2026

Nghị định 287/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm thiết lập một cơ chế minh bạch, hài hòa lợi ích giữa chủ sở hữu quyền tác giả và các đơn vị khai thác, sử dụng tác phẩm. Sự ra đời của văn bản này không chỉ tạo hành lang pháp lý chuẩn hóa việc tính mức thù lao phát sóng báo chí mà còn định hình công bằng giá trị kinh tế của các chức danh sáng tạo trong ngành điện ảnh.

1. Cơ chế tính tiền bản quyền tác phẩm báo chí loại hình phát thanh, truyền hình

Căn cứ Điều 16 Nghị định 287/2026/NĐ-CP, việc chi trả tiền bản quyền khi thương mại hóa tác phẩm báo chí phát thanh, truyền hình được thực hiện thông qua thỏa thuận giữa đơn vị quản lý/đại diện sở hữu và bên khai thác, bảo đảm không thấp hơn mức sàn pháp định:

A. Khung chi trả tối thiểu theo loại hình:

• Phát thanh & Truyền hình: Việc tính tiền bản quyền dựa trên thỏa thuận nhưng phải đáp ứng mức tối thiểu do Chính phủ quy định đối với từng thể loại nội dung.

• Trường hợp không có doanh thu tài trợ/quảng cáo: Nếu cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình khai thác tác phẩm mà hoàn toàn không thu được tiền hoặc không phát sinh nguồn thu từ quảng cáo, thương mại thì mức chi trả được điều giảm xuống, chỉ bằng 30% khung chi trả tối thiểu.

• Trường hợp tái khai thác (từ lần thứ hai trở đi): Mức thù lao không áp dụng khung cứng mà được xác định linh hoạt dựa trên thỏa thuận. Mức phí này căn cứ vào các tiêu thức: tần suất phát sóng, thời lượng, khung giờ vàng, phương tiện/nền tảng phân phối, tổng doanh thu phát sinh và các chỉ số liên quan.

B. Ngoại lệ miễn trừ tiền bản quyền:

Nhà nước áp dụng chính sách miễn phí bản quyền (không cần xin phép, không phải trả tiền) đối với các tác phẩm báo chí phát thanh, truyền hình do Nhà nước đại diện chủ sở hữu khi sử dụng cho mục đích tuyên truyền phi thương mại phục vụ đối tượng đặc thù: trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Tuy nhiên, bên khai thác bắt buộc phải trích dẫn đầy đủ tên tác giả và thông tin nguồn gốc xuất xứ.

2. Quy định tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm điện ảnh

Điều 5 Nghị định 287/2026/NĐ-CP tháo gỡ nhiều vướng mắc trong việc phân chia lợi ích kinh tế cho đội ngũ nhân sự sáng tạo điện ảnh:

• Tác phẩm chuyển thể: Biên kịch thực hiện chuyển thể từ tác phẩm văn học, sân khấu hoặc kịch bản gốc tương đương được hưởng 70% mức tiền bản quyền dành cho biên kịch của tác phẩm cùng thể loại. 30% còn lại được trích trả cho tác giả/chủ sở hữu tác phẩm gốc được sử dụng để chuyển thể.

• Chính sách cộng thêm cho đề tài ưu tiên: Đội ngũ sáng tạo sản xuất tác phẩm điện ảnh về chủ đề trẻ em hoặc đồng bào dân tộc thiểu số được thưởng bổ sung từ 5% đến 10% mức bản quyền quy định.

• Chi phí quay phim tư liệu: Tiền bản quyền đối với hoạt động ghi hình tư liệu được áp dụng theo đúng định mức kinh tế - kỹ thuật hiện hành của ngành điện ảnh.

• Xử lý tác phẩm có chi phí đầu tư lớn: Trường hợp phim có ngân sách cao do sử dụng công nghệ, thiết bị đặc biệt hoặc quay ngoại cảnh tại nước ngoài, tiền bản quyền sẽ do các bên thỏa thuận hoặc tính theo tổng chi phí đã qua thẩm định, nhưng mức tối đa không quá 02 lần so với mức bản quyền của phim có chi phí sản xuất bình quân được duyệt.

3. Nguyên tắc thương mại hóa tác phẩm điện ảnh thuộc sở hữu Nhà nước

Tại Điều 6 Nghị định 287/2026/NĐ-CP, việc khai thác thương mại các tác phẩm điện ảnh do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu hoặc quản lý quyền tác giả/quyền liên quan phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc kinh tế:

• Phương thức xác định: Tiền bản quyền thu được từ việc phân phối, trình chiếu tác phẩm được căn cứ trên văn bản thỏa thuận giữa đại diện chủ sở hữu nhà nước và bên sử dụng.

• Căn cứ định giá: Mức phí được cấu thành dựa trên sự kết hợp của nhiều chỉ số thực tế: số lần trình chiếu, thời lượng khai thác, mục đích sử dụng (thương mại hay phi thương mại), hình thức cung cấp (rạp, truyền hình, OTT), phạm vi lãnh thổ và lợi nhuận/doanh thu thực tế thu được từ hoạt động khai thác.