Trách nhiệm người tham gia bán hàng đa cấp theo Nghị định 137

Thiết lập chuẩn mực quản trị mới trong hoạt động bán hàng đa cấp

Phương thức kinh doanh theo mạng lưới (đa cấp) tại Việt Nam đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ giai đoạn mở rộng quy mô sang giai đoạn nâng cao chất lượng và tính tuân thủ pháp luật. Nghị định 137/2026/NĐ-CP ban hành khung pháp lý mới nhằm phân định rõ trách nhiệm cá nhân, hạn chế các hành vi biến tướng, quảng cáo thổi phồng công dụng sản phẩm và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.

1. Hệ thống nghĩa vụ pháp lý của người tham gia bán hàng đa cấp từ 01/07/2026

Theo Điều 41 Nghị định 137/2026/NĐ-CP, nghĩa vụ của cá nhân tham gia mạng lưới được siết chặt qua hai nhóm đối tượng:

A. Nghĩa vụ chung cho mọi thành viên:

• Chứng thư hành nghề: Chỉ được triển khai hoạt động tiếp thị, giới thiệu sản phẩm và phát triển mạng lưới sau khi hoàn tất thủ tục và được cấp Thẻ thành viên. Đồng thời, có trách nhiệm xuất trình Thẻ trước khi tiếp cận khách hàng.

• Lưu giữ hồ sơ: Bắt buộc lưu giữ hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp làm căn cứ pháp lý bảo vệ quyền lợi cá nhân.

• Minh bạch thông tin: Cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về doanh nghiệp, hàng hóa, quy tắc hoạt động và chính sách trả thưởng; tuyệt đối tuân thủ điều khoản hợp đồng.

• Kiểm soát quảng cáo thực phẩm: Nghiêm cấm việc sử dụng hình ảnh, tên tuổi, trang phục, thư cảm ơn của bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế hoặc cơ sở y tế để quảng cáo thực phẩm. Tuyệt đối không trích dẫn nhận xét của bệnh nhân nhằm gán ghép công dụng điều trị bệnh cho thực phẩm.

B. Trách nhiệm bổ sung của Nhà phân phối cấp cao:

• Đào tạo & Hướng dẫn: Chủ động hỗ trợ, hướng dẫn tuyến dưới tuân thủ đúng quy tắc vận hành và pháp luật quản lý kinh doanh đa cấp.

• Nâng cao năng lực: Định kỳ tham dự các khóa đào tạo kiến thức pháp luật chuyên sâu do doanh nghiệp tổ chức hàng năm.

• Giám sát & Báo cáo: Phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm trong hệ thống và báo cáo doanh nghiệp xử lý.

• Trách nhiệm liên đới: Trường hợp biết hoặc buộc phải biết người tham gia tuyến dưới vi phạm mà không ngăn chặn, báo cáo kịp thời thì phải chịu trách nhiệm theo quy định.

2. Điều kiện khắt khe đối với cá nhân gia nhập hệ thống đa cấp

Điều 28 Nghị định 137/2026/NĐ-CP quy định cá nhân muốn trở thành người tham gia bán hàng đa cấp phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và đang cư trú tại Việt Nam. Đồng thời, doanh nghiệp bị cấm ký hợp đồng với các nhóm đối tượng sau:

• Đối tượng có án tích: Người đang chấp hành hình phạt tù hoặc có tiền án về các tội danh gian lận, lừa đảo, sản xuất/buôn bán hàng giả, hàng cấm, quảng cáo gian dối hoặc vi phạm quy định kinh doanh đa cấp.

• Lao động nước ngoài chưa hợp pháp: Người nước ngoài không có Giấy phép lao động gắn liền với chính doanh nghiệp đa cấp đó (trừ trường hợp miễn trừ theo luật định).

• Cá nhân có tiền sử vi phạm: Người từng bị xử phạt hành chính về các hành vi vi phạm Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và quy định cấm trong kinh doanh đa cấp mà chưa đủ thời gian xóa tiền sự.

• Cựu quản lý doanh nghiệp đa cấp bị thu hồi giấy phép: Chủ sở hữu, cổ đông, thành viên hợp danh, người đại diện pháp luật hoặc quản lý của các doanh nghiệp đa cấp đã bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động.

• Cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang: Cán bộ, công chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân viên thuộc Quân đội nhân dân và Công an nhân dân.

3. Quy chuẩn hóa công tác đào tạo cơ bản người tham gia bán hàng đa cấp

Tại Điều 32 Nghị định 137/2026/NĐ-CP, công tác đào tạo cơ bản được chuẩn hóa toàn diện:

• Thời hạn & Chi phí: Doanh nghiệp phải hoàn thành khóa đào tạo cơ bản trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng và tuyệt đối không thu bất kỳ khoản phí nào từ người học. Người tham gia có nghĩa vụ hoàn thành chương trình trong cùng thời hạn này.

• Tăng cường chất lượng Đào tạo viên: Việc giảng dạy bắt buộc do Đào tạo viên đủ tiêu chuẩn của doanh nghiệp đảm nhiệm.

• Ứng dụng đào tạo từ xa: Cho phép đào tạo trực tuyến nhưng hệ thống phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe: định danh học viên xuyên suốt khóa học, tương tác trực tiếp với giảng viên, tự động ghi nhận và lưu trữ nhật ký học tập (thời gian log-in, tiến độ, kết quả kiểm tra) phục vụ công tác thanh tra.

• Xác nhận & Lưu trữ: Doanh nghiệp đánh giá, cấp chứng nhận hoàn thành bằng văn bản cho học viên và lưu trữ đầy đủ hồ sơ đào tạo. Mọi thay đổi nội dung đào tạo phải được cập nhật, bổ sung trong vòng 30 ngày làm việc.