Biểu thuế TNCN 5 bậc, thuế suất 35%: Đã tối ưu cho người lao động?

Thay đổi tích cực: Giảm bậc và nới rộng khoảng cách

Bộ Tài chính cho biết việc rút gọn biểu thuế và nới rộng khoảng cách giữa các bậc nhằm mục tiêu giảm nghĩa vụ thuế cho mọi cá nhân nộp thuế so với luật hiện hành, đồng thời khắc phục tình trạng mức thuế tăng đột ngột giữa các bậc.

Cụ thể, đề xuất đã điều chỉnh giảm hai mức thuế suất quan trọng:

• Thuế suất 15% (bậc 2) giảm xuống còn 10%.

• Thuế suất 25% (bậc 3) giảm xuống còn 20%.

Nhiều chuyên gia, như Chủ tịch Hội tư vấn Thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc, khẳng định việc này là hướng đi đúng đắn, giúp giảm gánh nặng đáng kể cho tầng lớp lao động có thu nhập trung bình và trung bình khá, vốn là nhóm chịu thuế nặng nhất ở các bậc 2 và 3 hiện tại. Việc giảm thuế này được kỳ vọng sẽ tạo động lực khuyến khích lao động có trình độ, kỹ năng, và thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế.

Luật sư Hà Huy Phong cũng đồng tình rằng, mặc dù có thể làm giảm thu ngân sách ngắn hạn, nhưng về lâu dài, việc giảm độ dốc lũy tiến sẽ giúp giữ chân người lao động có chuyên môn cao và thu nhập lớn, góp phần phát triển nguồn thu bền vững cho đất nước.

Tranh cãi về ngưỡng chịu thuế và mức 35%

Mặc dù đánh giá cao việc giảm số bậc, một số chuyên gia lại tỏ ra băn khoăn về khoảng cách thu nhập chịu thuế giữa các bậc và mức thuế suất cao nhất.

TS Nguyễn Ngọc Tú (Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) nhận xét rằng khoảng cách thu nhập giữa các bậc (10, 20, 30, 40 triệu đồng) đang quá hẹp. Điều này khiến người nộp thuế dễ dàng bị "nhảy bậc" và chịu áp lực thuế tăng nhanh đột ngột (nhảy 10% ở bậc 2, 3, 4). Ông Tú đề xuất giãn khoảng cách thu nhập giữa các bậc lớn hơn để thể hiện tinh thần "khoan sức dân".

Về mức thuế suất cao nhất 35% (áp dụng cho thu nhập trên 100 triệu đồng), Bộ Tài chính khẳng định đây là mức hợp lý, tương đồng với một số quốc gia trong khu vực ASEAN. Tuy nhiên, TS Nguyễn Ngọc Tú lại cho rằng, nếu so sánh với các nước như Thái Lan, Indonesia hay Philippines, mức thuế suất 35% của họ chỉ áp dụng cho người siêu giàu với thu nhập tính thuế tương đương từ 330 - 660 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, Việt Nam áp dụng mức này cho thu nhập trên 100 triệu đồng/tháng là chưa phù hợp và sẽ giảm khả năng cạnh tranh trong việc thu hút nhân tài quốc tế. Ông Tú đề xuất tăng ngưỡng thu nhập chịu thuế 35% lên mức 300 triệu đồng.

Cơ chế điều chỉnh theo lạm phát

Một vấn đề quan trọng khác được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp (VCCI) nêu ra là việc thiếu cơ chế tự động điều chỉnh bậc thuế theo chỉ số lạm phát (CPI). VCCI lo ngại lạm phát có thể đẩy người dân lên bậc thuế cao hơn mặc dù sức mua thực tế không tăng.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn giải thích rằng vấn đề trượt giá đã được xử lý thông qua cơ chế giảm trừ gia cảnh. Phần thu nhập chịu thuế sau khi đã giảm trừ gia cảnh cũng được điều chỉnh theo biến động giá. Bộ Tài chính cũng đã nới ngưỡng thu nhập tính thuế ở bậc 1 lên 10 triệu đồng, và Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất điều chỉnh sau này.

Dự kiến, Luật Thuế TNCN (sửa đổi) sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua vào ngày 10-12 và có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.