Các mô hình trí tuệ nhân tạo đang bắt đầu giải quyết được những bài toán toán học cấp cao.

Một sự kiện bất ngờ đã xảy ra vào cuối tuần qua khi Neel Somani, một kỹ sư phần mềm kiêm nhà sáng lập startup, quyết định thử nghiệm khả năng toán học của mô hình AI mới nhất từ OpenAI. Chỉ sau 15 phút "suy nghĩ", ChatGPT đã trả về một lời giải hoàn chỉnh cho một bài toán phức tạp, khiến Somani vô cùng ngạc nhiên. Sau khi kiểm tra và chuẩn hóa bằng công cụ Harmonic, lời giải này được xác nhận là hoàn toàn chính xác.

Khả năng suy luận vượt trội Điều khiến giới chuyên môn ấn tượng không chỉ là kết quả, mà là "luồng suy nghĩ" (chain of thought) của AI. ChatGPT đã vận dụng thành thạo các tiên đề toán học như công thức Legendre, định lý Bertrand và định lý Ngôi sao David. Thậm chí, mô hình này còn tìm ra một bài đăng từ năm 2013 của nhà toán học Harvard Noam Elkies, nhưng thay vì sao chép, nó đã đưa ra một bản chứng minh hoàn chỉnh và khác biệt ở những điểm quan trọng cho bài toán của huyền thoại Paul Erdős.

Làn sóng giải toán bằng AI Đây không phải là trường hợp cá biệt. Kể từ khi GPT-5.2 ra mắt – phiên bản được đánh giá là có kỹ năng suy luận toán học vượt trội – số lượng các bài toán khó được giải quyết đã tăng vọt. Somani đã tập trung vào các bài toán Erdős, một tập hợp hơn 1.000 giả thuyết do nhà toán học Hungary Paul Erdős để lại. Kể từ Giáng sinh đến nay, đã có 15 bài toán trên trang web Erdős được chuyển từ trạng thái "mở" sang "đã giải quyết", trong đó có tới 11 lời giải ghi nhận sự tham gia cụ thể của các mô hình AI.

Góc nhìn từ chuyên gia Giáo sư toán học lừng danh Terence Tao cũng đã có những đánh giá sâu sắc về hiện tượng này. Ông ghi nhận có 8 bài toán Erdős khác nhau mà AI đã đạt được những tiến bộ tự chủ đầy ý nghĩa, cùng 6 trường hợp khác AI hỗ trợ tìm kiếm và xây dựng dựa trên các nghiên cứu cũ.

Theo Giáo sư Tao, bản chất có thể mở rộng (scalable) của AI khiến chúng đặc biệt phù hợp để giải quyết "phần đuôi dài" (long tail) gồm những bài toán Erdős ít được biết đến nhưng thực chất có lời giải rõ ràng. Ông nhận định rằng những bài toán dễ hơn trong tập hợp này giờ đây có nhiều khả năng được giải bởi các phương pháp thuần AI hơn là con người.

Sự công nhận của giới hàn lâm Bên cạnh khả năng giải toán, xu hướng "chuẩn hóa" (formalization) cũng đang lên ngôi với sự hỗ trợ của các công cụ như Lean (của Microsoft Research) hay Aristotle (của Harmonic). Tudor Achim, người sáng lập Harmonic, cho rằng điều quan trọng nhất lúc này không chỉ là số lượng bài toán được giải, mà là việc các giáo sư toán học và khoa học máy tính hàng đầu thế giới đã bắt đầu sử dụng AI một cách nghiêm túc để bảo vệ uy tín và công trình nghiên cứu của họ.